Wereldoorlogen & Résistance (1914–1945)

De Eerste Wereldoorlog (1914–1918) liet in Frankrijk littekens achter die tot op de dag van vandaag niet volledig zijn genezen. Het westfront liep dwars door Noord-Frankrijk — vier jaar loopgravenoorlog verwoestten hele landstreken. De Slag om Verdun (1916) werd het symbool van zinloos sterven: In tien maanden vielen aan beide zijden meer dan 700.000 soldaten. In totaal verloor Frankrijk 1,4 miljoen doden — bijna een op de vijf soldaten keerde niet terug. In elk nog zo klein dorp staat een Monument aux Morts — een oorlogsmonument met schokkend lange namenlijsten.

De tussenoorlogse periode bracht culturele bloei (de Années folles, de gekke jaren) en politieke instabiliteit. Parijs trok kunstenaars van over de hele wereld aan: Hemingway, Fitzgerald, Josephine Baker, Picasso, Man Ray. Tegelijkertijd verlamden politieke loopgravengevechten het land.

Bezetting en Résistance

In mei 1940 overrompelde de Wehrmacht Frankrijk in slechts zes weken — een schok die het nationale zelfbeeld diep verstoorde. Het land werd verdeeld: Het noorden en de Atlantische kust stonden onder Duitse bezetting, in het zuiden regeerde het Vichy-regime onder maarschalk Pétain — een autoritaire satellietstaat die actief met de nazi's samenwerkte. De betrokkenheid van Vichy bij de deportatie van 76.000 Joden (waaronder de beruchte razzia in Vel d'Hiv 1942) werd decennialang verdrongen en pas in 1995 door president Chirac officieel erkend.

Vanuit Londen organiseerde Charles de Gaulle de France Libre (Vrij Frankrijk) en riep op tot verzet. De Résistance in het binnenland — van sabotageacties tot hulp bij ontsnappingen en gewapende strijd — werd een nationale mythe. Op 6 juni 1944 (D-Day) landden de geallieerden in Normandië; op 25 augustus bevrijdden Franse troepen Parijs. De Gaulle marcheerde de volgende dag over de Champs-Élysées — een van de meest iconische beelden van de 20e eeuw.