19e eeuw & Belle Époque
Na Napoleon zweefde Frankrijk decennialang tussen monarchie, keizerrijk en republiek. De Restauratie bracht de Bourbons terug, de Julirevolutie van 1830 zette de "burgerkoning" Louis-Philippe in, de Februarirevolutie van 1848 riep de Tweede Republiek uit, en Napoleons neef Napoleon III maakte zich eerst tot president, daarna tot keizer van het Tweede Keizerrijk.
Onder Napoleon III transformeerde de stedenbouwkundige Baron Haussmann Parijs radicaal: De smalle middeleeuwse straatjes maakten plaats voor brede boulevards, prachtige pleinen en uniforme gevels met de typische zinken daken. Het Parijs dat de wereld kent — met zijn elegante straten, de cafés op de trottoirs en de grote assen — is in wezen Haussmanns werk.
In 1870 leidde de Frans-Duitse Oorlog tot een ramp: Frankrijk verloor, Napoleon III ging in gevangenschap, en Elzas-Lotharingen viel aan het nieuwe Duitse Keizerrijk. In Parijs riepen opstandige arbeiders de Commune uit (1871), die in een bloedige burgeroorlog met meer dan 20.000 doden werd neergeslagen. De herinnering aan de Commune leeft tot op de dag van vandaag voort in de Franse linkerzijde.
De Derde Republiek (1870–1940) stabiliseerde zich verbazingwekkend snel. De Belle Époque (ca. 1880–1914) werd een gouden tijdperk: Parijs straalde als "Ville Lumière" (Stad van het Licht) met elektrische verlichting, de Eiffeltoren werd gebouwd voor de wereldtentoonstelling van 1889 (en zou eigenlijk weer worden afgebroken), de Impressionisten revolutioneerden de kunst, en de Moulin Rouge opende in de uitgaanswijk Montmartre. Frankrijk bouwde een enorm koloniaal rijk op, vooral in Afrika en Zuidoost-Azië.
De Dreyfus-affaire (1894–1906) — de onterechte veroordeling van de Joodse officier Alfred Dreyfus wegens vermeende spionage — verscheurde de samenleving en leidde uiteindelijk tot de strikte scheiding van kerk en staat (laïcisme) door de wet van 1905, die Frankrijk tot op heden kenmerkt.
