De Rode Khmer (1975–1979)
De donkerste vier jaren
De Rode Khmer (Khmer Rouge) onder leiding van Pol Pot vestigden tussen april 1975 en januari 1979 een van de meest brute regimes in de geschiedenis van de mensheid. In slechts vier jaar tijd stierven naar schatting 1,5 tot 2 miljoen mensen — een kwart van de totale bevolking.
Wat er gebeurde
Op 17 april 1975 marcheerden de Rode Khmer Phnom Penh binnen. Binnen 48 uur werd de gehele stadsbevolking (2 miljoen mensen) naar het platteland gedreven — ouderen, zieken, kinderen, zwangere vrouwen. De stad werd een spookdorp.
Het doel: een radicale agrarische communistische utopie — het „Jaar Nul". Alle stedelingen werden boeren gemaakt, de bevolking werd in werkkampen gedwongen. Wat volgde:
- Systematische moord op intellectuelen, leraren, artsen, monniken, etnische minderheden en iedereen met enige vorm van scholing (wie een bril droeg, werd als „intellectueel" beschouwd).
- Afschaffing van geld, scholen, religie, privé-kleding, gezinsstructuren. Het land werd omgevormd tot een enorme werkkolonie.
- Dwangarbeid: 12–16 uur per dag op de rijstvelden, met minimale voeding. Wie niet werkte, werd gedood.
- S-21 en de Killing Fields: Meer dan 300 executieplaatsen in het hele land. In S-21 (Tuol Sleng) in Phnom Penh werden meer dan 17.000 mensen ondervraagd, gemarteld en naar Choeung Ek (Killing Fields) gebracht en vermoord.
Het einde
Op 7 januari 1979 bevrijdden Vietnamese troepen Phnom Penh. Wat ze aantroffen, schokte de wereld: een land dat systematisch was vernietigd. Er waren praktisch geen artsen, leraren of vakmensen meer. De infrastructuur was vernietigd, de bevolking getraumatiseerd.
Pol Pot vluchtte de jungle in en vocht verder als guerrilla. Hij stierf in 1998, zonder ooit voor zijn misdaden veroordeeld te zijn. De Extraordinary Chambers in the Courts of Cambodia (ECCC) veroordeelden vanaf 2006 enkele leiders — waaronder Duch (hoofd van S-21, overleden in 2020 in gevangenschap) en Nuon Chea (Pol Pots rechterhand, overleden in 2019 in gevangenschap, veroordeeld wegens genocide).
Achtung
De Rode Khmer-periode is in Cambodja geen abstract historisch feit — het is slechts 47 jaar geleden. Elke Cambodjaan boven de 50 heeft het meegemaakt, en veel families hebben dierbaren verloren. Spreek het onderwerp alleen aan als je gesprekspartner het zelf noemt, en luister dan respectvol. In de herdenkingsplaatsen: Gedraag je stil en respectvol.
