Eerste Wereldoorlog, Anschluss & Tweede Wereldoorlog

Op 28 juni 1914 schoot de Servische nationalist Gavrilo Princip de Oostenrijkse troonopvolger Aartshertog Franz Ferdinand en zijn vrouw Sophie dood in Sarajevo. Oostenrijk-Hongarije's harde ultimatum aan Servië en de fatale bondgenootschapsmechaniek stortten Europa in de Eerste Wereldoorlog — de "oercatastrofe van de 20e eeuw".

Vier jaar oorlog kostten miljoenen mensenlevens. Op 11 november 1918 trad Keizer Karel I. af — het einde van de Habsburgse monarchie na 640 jaar. Uit het veelvolkerenrijk ontstonden nationale staten: Tsjechoslowakije, Joegoslavië, een vergroot Roemenië. Wat overbleef was een klein "Duits-Oostenrijk", dat nauwelijks levensvatbaar werd geacht. Het Verdrag van Saint-Germain (1919) verbood zelfs de aansluiting bij Duitsland.

De Eerste Republiek (1918–1938) werd gekenmerkt door politieke instabiliteit, economische crisis en toenemende radicalisering. Sociaaldemocraten en Christelijk-Socialen stonden onverenigbaar tegenover elkaar. De Burgeroorlog van februari 1934 eindigde met de nederlaag van de arbeidersbeweging. Engelbert Dollfuß vestigde een austrofascistisch regime — de Standenstaat — en werd in hetzelfde jaar door Oostenrijkse nazi's vermoord.

Op 12 maart 1938 trokken Duitse troepen Oostenrijk binnen. De "Anschluss" bij Hitlers Derde Rijk werd door grote delen van de bevolking enthousiast begroet — een ongemakkelijk feit dat Oostenrijk lang verdrong. De gevolgen waren verwoestend: Meer dan 65.000 Oostenrijkse joden werden in de Holocaust vermoord, talloze anderen verdreven. Oostenrijkers waren als daders onevenredig betrokken — Adolf Eichmann, organisator van de deportaties, en Ernst Kaltenbrunner, hoofd van het Reichssicherheitshauptamt, waren Oostenrijkers.

In de Tweede Wereldoorlog werd vooral Wenen zwaar gebombardeerd. De Stephansdom brandde in april 1945. De bevrijding door de geallieerden kwam in mei 1945 — en daarmee een tienjarige bezetting door de vier overwinnaars.