Van de inheemse volkeren tot de onafhankelijkheid
Inheemse volkeren (voor 13.000 jaar – 1516)
Lang voor de komst van de Europeanen leefden op het gebied van het huidige Argentinië talrijke inheemse volkeren met totaal verschillende culturen:
- Mapuche in het zuiden: Strijdlustige ruiters die zich meer dan 300 jaar lang succesvol tegen de Spanjaarden verzetten — als enige Zuid-Amerikaanse volk nooit definitief veroverd
- Guaraní in het noordoosten: Sedentaire boeren die later in de jezuïetenreducties (San Ignacio Miní) leefden
- Diaguita en Quechua in het noordwesten: Onder invloed van het Inca-rijk, landbouw, terrasbouw, complexe samenlevingen
- Tehuelche in Patagonië: Nomadische jagers, door Magellan „Patagones" (Grootvoeters) genoemd — ze droegen guanaco-vacht schoenen waardoor hun voeten enorm leken. Deze naam gaf de hele regio haar naam: Patagonië
- Yámana (Yaghan) in Vuurland: Het zuidelijkste volk ter wereld. Ze leefden naakt in kano's op het ijskoude Beagle-kanaal (hun stofwisseling was aangepast aan de kou!) en zijn vandaag praktisch uitgestorven — de laatste volbloed Yámana, Cristina Calderón, stierf in 2022
- Selk'nam (Ona) in Vuurland: Jagers en verzamelaars die in de 19e eeuw systematisch werden uitgeroeid door Europese kolonisten — een genocide die lang werd verzwegen
Spaanse koloniale periode (1516–1816)
Juan Díaz de Solís ontdekte in 1516 de Río de la Plata — en werd prompt door de Charrúa-indianen gedood. Buenos Aires werd in 1536 door Pedro de Mendoza gesticht, maar de Querandí-indianen maakten het leven zo moeilijk dat de nederzetting moest worden opgegeven. Pas in 1580 vond de definitieve stichting plaats door Juan de Garay.
Argentinië bleef lang een stiefkind van het Spaanse rijk: Er was geen goud, geen zilver (ironisch genoeg is „Argentina" afgeleid van het Latijnse „argentum" = zilver — maar het zilver werd gevonden in Potosí, in het huidige Bolivia). Het onderkoninkrijk Río de la Plata werd pas in 1776 opgericht — 250 jaar na de aankomst van de Spanjaarden. Buenos Aires was een slaperige haven aan het einde van de wereld.
Onafhankelijkheid en San Martín (1810–1860)
De Meirevolutie van 1810 (25 mei — vandaag een nationale feestdag) in Buenos Aires luidde de losmaking van Spanje in. De grote held: José de San Martín — de „Libertador del Sur" (Bevrijder van het Zuiden), Argentinië's George Washington. San Martíns meesterwerk: Hij marcheerde in 1817 met een leger van 5.000 man over de Andes (via de Paso Los Libertadores bij Mendoza, 3.832 m!) naar Chili en vervolgens naar Peru om de Spanjaarden te verdrijven. De Andesoversteek wordt beschouwd als een van de grootste militaire prestaties in de geschiedenis — vergelijkbaar met Hannibals Alpenoversteek.
Op 9 juli 1816 werd de onafhankelijkheid officieel verklaard in Tucumán (vandaag de tweede grote nationale feestdag). Er volgden decennia van bloedige burgeroorlogen tussen Unitariërs (Buenos Aires, liberaal, Europees georiënteerd) en Federalisten (provincies, conservatief, volksgericht). De dictator Juan Manuel de Rosas regeerde van 1829–1852 met ijzeren hand en geheime politie — zijn aanhangers met rode baretten terroriseerden de oppositie.
