Vuile Oorlog, Malvinas & Democratie
Het Perón-tijdperk (1946–1974)
Juan Domingo Perón — evenzeer geliefd als gehaat — veranderde Argentinië voor altijd. Als president (1946–55, 1973–74) breidde hij de verzorgingsstaat uit, versterkte hij de vakbonden en creëerde hij een massabeweging (Peronisme) die tot op de dag van vandaag — meer dan 70 jaar later — de Argentijnse politiek domineert. Elke grote partij is ofwel peronistisch of definieert zich als tegenhanger van het Peronisme. Er zijn linkse Peronisten en rechtse Peronisten, liberale en conservatieve — het Peronisme is minder een ideologie dan een politieke identiteit.
★★★ De Vuile Oorlog (1976–1983) — De donkerste periode
Op 24 maart 1976 wierp een militaire junta onder leiding van generaal Jorge Rafael Videla de zwakke regering van Isabel Perón (Juans derde vrouw) omver en begon de „Proceso de Reorganización Nacional" — een systematisch staatsterrorisme dat als „Vuile Oorlog" (Guerra Sucia) de geschiedenis inging.
Wat volgde, was een van de ergste mensenrechtenschendingen van de 20e eeuw:
- Tot 30.000 mensen „verdwenen" — werden door doodseskaders ontvoerd, naar geheime martelcentra gebracht (meer dan 340 in het hele land, waaronder de ESMA in Buenos Aires), gemarteld en in het geheim vermoord
- Veel slachtoffers werden verdoofd en uit vliegtuigen boven de Río de la Plata gegooid — de beruchte „doodsvluchten" (vuelos de la muerte)
- De slachtoffers: Studenten, vakbondsleden, journalisten, kunstenaars, priesters, advocaten — iedereen die als „subversief" werd beschouwd. Velen waren geen guerrillastrijders, maar gewone mensen met de verkeerde mening
- Gestolen baby's: Kinderen van gevangengenomen zwangere vrouwen werden na de geboorte aan militaire families „verdeeld". De organisatie Abuelas de Plaza de Mayo (Grootmoeders van de Plaza de Mayo) heeft tot op heden meer dan 130 van deze kinderen geïdentificeerd — velen ontdekten pas als volwassenen hun ware identiteit
★★★ De Madres de Plaza de Mayo
De Madres de Plaza de Mayo zijn het wereldwijd bekendste symbool van verzet tegen de dictatuur. Vanaf april 1977 marcheerden moeders van de verdwenen personen — herkenbaar aan hun witte hoofddoeken (Pañuelos Blancos) — elke donderdag om 15:30 uur in een cirkel rond de piramide op de Plaza de Mayo. Ze eisten informatie over het lot van hun kinderen — ondanks arrestaties, bedreigingen en de moord op hun oprichtster Azucena Villaflor (zelf „verdwenen" in 1977, lichaam pas in 2005 geïdentificeerd). De Madres marcheerden gedurende de hele dictatuur en doen dat tot op de dag van vandaag — elke donderdag, al meer dan 45 jaar. Als je op een donderdag in Buenos Aires bent: Ga om 15:30 naar de Plaza de Mayo. Het is een van de meest aangrijpende momenten die je in Argentinië kunt beleven.
De Falklandoorlog / Malvinas-oorlog (1982)
Om de aandacht af te leiden van de economische crisis en de mensenrechtenschendingen, bezette de junta onder generaal Leopoldo Galtieri op 2 april 1982 de Islas Malvinas (Falklandeilanden), die sinds 1833 door Groot-Brittannië werden gecontroleerd. Margaret Thatcher stuurde de Royal Navy. De daaropvolgende oorlog duurde 74 dagen en eindigde met een vernietigende Argentijnse nederlaag. 649 Argentijnse en 255 Britse soldaten stierven — veel van de Argentijnen waren dienstplichtigen van 18–19 jaar, slecht uitgerust en onvoorbereid.
De nederlaag versnelde het einde van de dictatuur — in 1983 keerde de democratie terug. De Malvinas blijven tot op de dag van vandaag Argentinië's open wond: „Las Malvinas son argentinas" (De Malvinas zijn Argentijns) staat op borden in het hele land, in schoolboeken en zelfs in de grondwet. Breng het onderwerp voorzichtig ter sprake — het is emotioneel geladen.
Democratie & Economische crisis (1983–heden)
Sinds 1983 is Argentinië een democratie. De economische crisis van 2001 (hyperinflatie, bankencrisis, bevroren bankrekeningen, vijf presidenten in twee weken!) was traumatisch en beïnvloedt het wantrouwen tegenover banken tot op de dag van vandaag — vandaar de contantgeldcultuur en de Blue Dollar. Het Kirchner-tijdperk (Néstor 2003–2007, Cristina 2007–2015) bracht stabiliteit, maar ook beschuldigingen van corruptie. Argentinië kampt chronisch met inflatie (vaak meer dan 100% per jaar!), valutacrises en de kloof tussen arm en rijk. Toch: De Argentijnen behouden hun humor, hun passie en hun onbreekbare trots.
