Britse koloniale tijd & deling
Britse koloniale heerschappij (1878–1960)
Het Ottomaanse Rijk droeg Cyprus in 1878 over aan Groot-Brittannië (formeel geannexeerd in 1914). De Britten lieten diepe sporen na: links verkeer (tot op de dag van vandaag!), het rechtssysteem, de bestuurstaal Engels en de Type-G stopcontacten. De Britse militaire bases Akrotiri en Dhekelia bestaan nog steeds als soeverein Brits grondgebied — midden op het eiland.
Onafhankelijkheid & de Cypruskwestie (1960–1974)
Op 16 augustus 1960 werd Cyprus onafhankelijk. Eerste president: Aartsbisschop Makarios III. Maar de jonge republiek was vanaf het begin instabiel. De Grieks-Cypriotische meerderheid (80%) streefde naar Enosis (vereniging met Griekenland), de Turks-Cypriotische minderheid (18%) vreesde voor hun rechten.
In 1963 braken intercommunale onlusten uit. Turks-Cypriotische enclaves werden belegerd, VN-vredestroepen werden gestuurd. De Green Line in Nicosia ontstond. Een decennium van spanningen volgde.
De deling in 1974
Op 15 juli 1974 pleegde de Griekse militaire junta een staatsgreep tegen Makarios om de Enosis af te dwingen. Vijf dagen later, op 20 juli 1974, viel het Turkse leger binnen — officieel ter bescherming van de Turks-Cypriotische minderheid. In twee fasen bezetten Turkse troepen 37% van het eiland.
De gevolgen waren catastrofaal: 200.000 Griekse Cyprioten uit het noorden en 50.000 Turkse Cyprioten uit het zuiden werden verdreven. Varosha in Famagusta werd een spookstad. De luchthaven van Nicosia werd een VN-bufferzone. Families werden gescheiden, cultureel erfgoed werd vernietigd of geplunderd.
Sinds 1983 noemt het noorden zichzelf „Turkse Republiek Noord-Cyprus" (TRNC) — internationaal alleen erkend door Turkije. Het Annan-plan voor hereniging mislukte in 2004 bij een referendum (de Griekse Cyprioten stemden tegen, de Turkse voor). De deling bestaat tot op de dag van vandaag.
Cyprus vandaag
De Republiek Cyprus trad in 2004 toe tot de EU (formeel voor het gehele eiland, de facto alleen het zuiden). Sinds 2008 wordt er met de euro betaald. Sinds 2003 zijn de grensovergangen open — Cyprioten en toeristen kunnen vrij heen en weer. De herenigingsgesprekken stagneren, maar het dagelijks leven aan de Green Line is opmerkelijk normaal geworden. Sommige Cyprioten van beide zijden werken, winkelen of eten aan de andere kant.
