Revolutie & modern Mexico (1810–1920)
Op 16 september 1810 riep priester Miguel Hidalgo in het stadje Dolores op tot opstand tegen de Spanjaarden — de beroemde Grito de Dolores (vandaag een nationale feestdag). Er volgden 11 jaar onafhankelijkheidsoorlog, totdat Mexico in 1821 eindelijk vrij was.
De turbulente 19e eeuw
- Mexicaans-Amerikaanse Oorlog (1846–1848): Mexico verloor de helft van zijn grondgebied aan de VS — Californië, Texas, New Mexico, Arizona, Nevada, Utah, Colorado. Een nationaal trauma dat tot op heden doorwerkt.
- Keizer Maximiliaan (1864–1867): Napoleon III stuurde de Habsburger Maximiliaan I. als keizer naar Mexico — gesteund door Mexicaanse conservatieven. De liberale president Benito Juárez (een Zapoteek uit Oaxaca!) versloeg de Fransen. Maximiliaan werd in 1867 in Querétaro geëxecuteerd. Juárez is de nationale held van Mexico.
- Porfiriato (1876–1911): 35 jaar dictatuur onder Porfirio Díaz. Modernisering (spoorwegen, elektriciteit), maar ten koste van de plattelandsbevolking: grootgrondbezitters controleerden 97% van het land.
De Mexicaanse Revolutie (1910–1920)
Een van de bloedigste revoluties in de geschiedenis (1–2 miljoen doden). De grote figuren:
- Francisco Madero: Aanleiding voor de revolutie, eerste democratische president, in 1913 vermoord.
- Emiliano Zapata: De boerenleider uit het zuiden. Zijn strijdkreet „Tierra y Libertad!" (Land en Vrijheid) leeft tot op heden voort. In 1919 in een hinderlaag vermoord.
- Pancho Villa: De charismatische bandiet/revolutionair uit het noorden. Valt in 1916 de VS binnen (de enige invasie van de VS na 1812). In 1923 vermoord.
De revolutie mondde uit in de grondwet van 1917 en de oprichting van de PRI (Partij van de institutionele revolutie), die Mexico 71 jaar lang onafgebroken regeerde (1929–2000) — de langste eenpartijregering van een democratie.
