Emigratie & Saudade
De geschiedenis van Kaapverdië is een geschiedenis van emigratie. Sinds de 18e eeuw hebben droogtes, hongersnoden en gebrek aan economische vooruitzichten honderdduizenden Kaapverdianen naar het buitenland gedreven. Vandaag de dag leven naar schatting 700.000 Kaapverdianen in de diaspora — meer dan op de eilanden zelf (600.000). De grootste gemeenschappen bevinden zich in de VS (vooral New England: Boston, Providence), Portugal (Lissabon), Nederland, Frankrijk, Italië en West-Afrikaanse landen zoals Senegal en Angola.
Deze massale diaspora heeft de Kaapverdische cultuur diep beïnvloed. Het centrale gevoel is de Saudade (Kriolu: Sodade) — een onvervulbaar verlangen naar het thuisland, naar de achtergeblevenen, naar een verleden dat onherroepelijk is. Saudade is geen simpel heimwee — het is een existentieel basisgevoel dat de gehele Kaapverdische kunst, literatuur en muziek doordringt.
Cesária Évora's beroemdste lied heet „Sodade" — en het vertelt precies over deze pijn: „Wie heeft je deze verre weg getoond? Wie heeft je deze verre weg getoond, deze weg naar São Tomé? Sodade, sodade, sodade van dit land van mijn São Nicolau..." De melodie is zo melancholisch en universeel dat het de officieuze hymne van Kaapverdië is geworden — en de hymne van alle mensen die ver van huis zijn.
Voor reizigers betekent dit: Vraag Kaapverdianen naar hun familie, en je zult verhalen horen die zich over continenten uitstrekken. Een oom in Boston, een nicht in Lissabon, een broer in Dakar. De overmakingen van de diaspora (Remittances) vormen een aanzienlijk deel van het BBP. En als een emigrant na jaren terugkeert naar het thuisland, wordt er gevierd alsof een dode weer tot leven komt.
