Estallido Social 2019
Oktober 2019 — Chili explodeert
Op 18 oktober 2019 begon de Estallido Social (sociale explosie) — de grootste protestbeweging in Chili sinds het einde van de dictatuur. De aanleiding was banaal: een verhoging van de metroprijs met 30 Pesos (4 cent). De reactie was allesbehalve banaal: Miljoenen Chilenen gingen de straat op om te protesteren tegen 30 jaar opgekropte ongelijkheid, privatisering en sociale onrechtvaardigheid.
De slogan „No son 30 pesos, son 30 años" (Het gaat niet om 30 Pesos, het gaat om 30 jaar) vatte samen waar het werkelijk om ging: Het neoliberale economische systeem dat Pinochet had ingevoerd, was ook na 30 jaar democratie grotendeels onveranderd gebleven. Gezondheidszorg, onderwijs en pensioenen waren geprivatiseerd en voor veel Chilenen onbetaalbaar.
De protesten waren vreedzaam en gewelddadig tegelijk: Miljoenen marcheerden vreedzaam, maar er waren ook plunderingen, brandstichtingen (metro-stations werden vernietigd) en zwaar politiegeweld. Meer dan 400 demonstranten verloren door rubberkogels een oog. De Plaza Italia in Santiago werd omgedoopt tot Plaza de la Dignidad (Plein van de Waardigheid) — een symbool van protest dat tot op de dag van vandaag levendig is.
Het resultaat: Een grondwetsreferendum in oktober 2020, waarbij 78% van de Chilenen voor een nieuwe grondwet stemde (de oude stamde nog uit de Pinochet-tijd). Het eerste grondwetsontwerp werd in 2022 afgewezen, een tweede in 2023 eveneens — Chili zoekt nog steeds naar zijn weg.
Voor reizigers is de Estallido Social vooral zichtbaar door de straatkunst: In Santiago, Valparaíso en andere steden vertellen muurschilderingen over de protesten, de slachtoffers en de hoop op een rechtvaardiger Chili.
