Byzantijnse Rijk (330-1453)

In 330 n. Chr. verplaatste keizer Constantijn de Grote de hoofdstad van het Romeinse Rijk naar Constantinopel (het huidige Istanbul). Wat begon als het Oost-Romeinse Rijk, ontwikkelde zich tot het Byzantijnse Rijk — een meer dan duizendjarige Griekstalige christelijke beschaving die Europa beschermde tegen de Arabieren en later de Turken.

Voor Griekenland betekende Byzantium een culturele continuïteit: De taal bleef Grieks, de kerk was Grieks-orthodox, en de kunst en architectuur vermengden antieke met christelijke elementen. De Byzantijnse kerken met hun gouden mozaïeken, iconenwanden en koepelgebouwen zijn nog steeds het bepalende architectonische erfgoed — van de kloosters van Meteora tot de kerken van Thessaloniki (UNESCO-werelderfgoed) en de kloosters op Athos.

De Kruistochten brachten een traumatische ervaring: in 1204 veroverden de ridders van de Vierde Kruistocht niet het Heilige Land, maar Constantinopel — en plunderden de christelijke hoofdstad genadeloos. Het Byzantijnse Rijk viel uiteen; Frankrijk, Venetië en Genua verdeelden grote delen van Griekenland onder elkaar. De Frankische kastelen op de Peloponnesos (Mystras, Monemvasia, Methoni) getuigen van deze tijd.

In 1453 viel Constantinopel aan de Ottomanen onder sultan Mehmed II — het einde van het Byzantijnse Rijk en een datum die diep verankerd is in het Griekse collectieve geheugen. Duizenden Griekse geleerden vluchtten naar West-Europa en droegen daar aanzienlijk bij aan de Renaissance.