Klimt, Schiele & de Jugendstil

Rond 1900 werd Wenen het epicentrum van een artistieke revolutie. De Wiener Secession (opgericht in 1897) brak met het academische kunstestablishment — hun motto: "Der Zeit ihre Kunst, der Kunst ihre Freiheit", in goud gegraveerd boven de ingang van het Secessionsgebouw.

Gustav Klimt (1862–1918) was de leider. Zijn "Kuss" (1907/08) — het goudglanzende paar in omarming — is een van de meest iconische schilderijen in de kunstgeschiedenis en hangt in het Oberen Belvedere in Wenen. Klimts "Gouden Periode" (Portret Adele Bloch-Bauer I, dat in 2006 voor 135 miljoen dollar werd verkocht — destijds het duurste schilderij ter wereld) verbindt Byzantijnse pracht met erotische spanning. Zijn Beethovenfries in de Secession is een monumentale zijsprong tussen kunst en muziek.

Egon Schiele (1890–1918) was Klimts leerling en radicale tegenpool: Waar Klimt goud en ornamenten gebruikte, schilderde Schiele naakte lichamen in verwrongen houdingen, dun, kwetsbaar, brutaal eerlijk. Zijn naakttekeningen schokten de samenleving — hij werd zelfs kortstondig gevangengezet. Het Leopold Museum in het MuseumsQuartier bezit de grootste Schiele-collectie ter wereld.

Oskar Kokoschka (1886–1980) completeerde het driemanschap: expressief, wild, psychologisch — zijn portretten "vilden" de geportretteerden bijna letterlijk. De drie samen — Klimt, Schiele, Kokoschka — maken Wenen tot de belangrijkste plek voor kunst van de eeuwwisseling wereldwijd.

De Weense Jugendstil (Sezessionsstil) beïnvloedde ook de architectuur: Otto Wagners Stadtbahnpaviljoens op de Karlsplatz en aan de Nussdorfer Straße, zijn Postsparkassengebäude (een voorloper van de moderne architectuur), Josef Hoffmanns sanatorium in Purkersdorf en de Wiener Werkstätte (kunstnijverheid op het hoogste niveau) — dit alles is in Wenen te beleven.