De Kiwi-mentaliteit
Nieuw-Zeelanders noemen zichzelf "Kiwis" — naar de nachtactieve, niet-vliegende nationale vogel, niet naar de vrucht (die heet in Nieuw-Zeeland overigens "Kiwifruit" — de naam werd in de jaren 1950 door Nieuw-Zeelandse exporteurs bedacht, voorheen heette de vrucht "Chinese Gooseberry"). De Kiwi-mentaliteit kan worden samengevat in drie kernwaarden:
1. "She'll be right" — Nieuw-Zeelands levensmotto en wondermiddel tegen stress. Alles komt wel goed. Het hek staat scheef? She'll be right. De auto maakt vreemde geluiden? She'll be right. Het weer ziet er slecht uit voor de wandeling? She'll be right (hoewel dat soms niet zo is — deze mentaliteit verklaart ook enkele van de buitenongevallen). Een mix van optimisme, kalmte en soms frustrerende zorgeloosheid.
2. "Tall Poppy Syndrome" — Wie zich te veel onderscheidt, wordt teruggeknipt. Bescheidenheid is diep geworteld in de Kiwi-psyche. Opscheppen is de ergste sociale blunder. Zelfs miljonairs gaan in Jandals (slippers) naar de supermarkt en praten over rugby, niet over geld. Toen Peter Jackson zijn Oscar won, sprak hij in zijn dankwoord over zijn vrouw en medewerkers — zichzelf noemde hij nauwelijks. De keerzijde: Succes wordt soms niet genoeg gewaardeerd, en ambitieuze Kiwis trekken vaak naar Australië of overzee (de beruchte "Brain Drain").
3. "No. 8 Wire Mentality" — Genoemd naar de boerderijhekdraad nr. 8, waarmee Kiwis traditioneel alles repareren wat kapotgaat. Nieuw-Zeelanders zijn geboren improvisatoren en uitvinders — uit noodzaak, omdat het volgende reserveonderdeel 18.000 kilometer verderop was. Van de Bungy-jump (AJ Hackett) tot de jetboot-technologie (Bill Hamilton) en het ruimtevaart-startup Rocket Lab (Peter Beck, die raketten vanaf het Mahia-schiereiland de ruimte in schiet) komen verbazingwekkend veel innovaties van deze 5 miljoen mensen aan het einde van de wereld.
Rugby — De nationale religie
Rugby is in Nieuw-Zeeland geen sport — het is religie, nationale identiteit en familietraditie in één. De All Blacks hebben het hoogste winstpercentage van alle sportteams wereldwijd (meer dan 77% overwinningen in de gehele geschiedenis) en zijn een nationaal heiligdom. Tijdens een All-Blacks-wedstrijd is het land als uitgestorven — pubs zijn vol, straten leeg, en zelfs mensen die niets van sport begrijpen, kijken mee.
De Haka voor elke interland — Ka Mate (de klassieke) of sinds 2005 ook Kapa o Pango (de nieuwe, speciaal voor de All Blacks gecomponeerde Haka) — is geen showelement, maar een diepgevoelde uitdrukking van Māori-identiteit en Nieuw-Zeelandse kracht. Wanneer 80.000 mensen in het stadion stil worden en 15 mannen in zwart met vertrokken gezichten, uitgestoken tongen en stampende voeten de Haka dansen, is dat een kippenvelmoment dat zelfs rugby-leken raakt. De Silver Ferns (vrouwen-netbal-nationale ploeg) worden evenzeer vereerd.
Pavlova — De eeuwige strijd met Australië
Vraag een Kiwi en een Australiër wie de Pavlova heeft uitgevonden, en je hebt een ruzie die al 100 jaar woedt. De knapperig-zachte schuimtaart met slagroom en vers fruit (Kiwi, passievrucht, aardbeien) is het nationale dessert van beide landen — en BEIDE claimen de uitvinding (genoemd naar de Russische ballerina Anna Pavlova, die in 1926 door de regio toerde). Het onderzoek is duidelijk: Het oudste bekende recept komt uit 1927 uit Nieuw-Zeeland. Australië accepteert dat natuurlijk niet. De ruzie is half serieus, half liefdevol — en een running gag tussen de buren, die zich als broers en zussen gedragen: De Kiwis plagen, de Aussies plagen terug, en uiteindelijk drinken ze allemaal samen een biertje.
