Koloniale tijd tot heden

Brits-Birma (1885–1948)

In drie Anglo-Birmese oorlogen (1824, 1852, 1885) veroverden de Britten het gehele koninkrijk. Koning Thibaw, de laatste koning, werd in 1885 met zijn familie naar India in ballingschap gestuurd — het einde van 800 jaar Birmese monarchie. De Britten maakten Rangoon (Yangon) tot hoofdstad en transformeerden Birma in een belangrijke rijst- en teakhout-exporteur. De koloniale gebouwen die tegenwoordig het oude stadscentrum van Yangon kenmerken, stammen uit deze periode.

Onafhankelijkheid & Aung San

De held van de onafhankelijkheidsbeweging was Generaal Aung San — vader van Aung San Suu Kyi en tot op heden de meest vereerde Birmees. Hij richtte het Birmese leger op, onderhandelde met de Japanners, wisselde tijdens de oorlog van kant en onderhandelde uiteindelijk de onafhankelijkheid van de Britten. Op 19 juli 1947 werd hij — zes maanden voor de onafhankelijkheid — samen met zes kabinetsleden vermoord. Op 4 januari 1948 werd Birma onafhankelijk.

Militaire dictatuur (1962–2011)

In 1962 pleegde Generaal Ne Win een staatsgreep en vestigde de „Birmese Weg naar het Socialisme" — een bizarre mix van socialisme, nationalisme en bijgeloof (hij veranderde de bankbiljetten zodat ze deelbaar waren door zijn geluksgetal 9). Het land, ooit een van de rijkste van Azië, verarmde dramatisch. Birma werd een kluizenaarsstaat.

1988: Massale protesten tegen het regime. Aung San Suu Kyi, dochter van de nationale held, werd een icoon van de democratiebeweging. De militaire junta sloeg de protesten bloedig neer (geschatte 3.000 doden) en plaatste Suu Kyi onder huisarrest — in totaal 15 jaar. 1991 ontving ze de Nobelprijs voor de Vrede. 2010 werd ze vrijgelaten.

Democratisering en terugslag

2015: Suu Kyis partij NLD won de verkiezingen met een verpletterende overwinning. Myanmar opende zich, toeristen stroomden het land binnen, de economie groeide. Maar de euforie werd getemperd door de Rohingya-crisis (2017) in de staat Rakhine, die internationaal werd veroordeeld als etnische zuivering.

1 februari 2021: Het leger (Tatmadaw) pleegde opnieuw een staatsgreep, arresteerde Suu Kyi en haar regering en nam de macht over. Sindsdien verkeert Myanmar in een zware crisis: gewapend verzet in veel delen van het land, economische achteruitgang en humanitair leed. De toekomst van Myanmar is onzeker — maar de wil van het volk voor democratie is ongebroken.