Antieke Koninkrijken & Bagan
De geschiedenis van Myanmar wordt gekenmerkt door machtige koninkrijken die eeuwenlang het lot van Zuidoost-Azië mede bepaalden en een culturele bloei voortbrachten, waarvan de getuigenissen reizigers tot op de dag van vandaag overweldigen.
Pyu-steden (2e eeuw v. Chr. – 11e eeuw)
De Pyu waren de eerste bekende stadsstaatbewoners van Centraal-Myanmar. Hun steden — Sri Ksetra, Beikthano en Halin — zijn sinds 2014 UNESCO-werelderfgoed. De Pyu brachten het boeddhisme uit India naar het land en legden de culturele basis voor alle latere Birmese rijken. Hun watervoorzieningssystemen, stadsmuren en astronomische kennis getuigen van een hoogontwikkelde beschaving.
Het Koninkrijk Bagan (1044–1287)
Koning Anawrahta stichtte in 1044 het eerste verenigde Birmese rijk met de hoofdstad Bagan. Hij bekeerde zich tot het Theravada-boeddhisme, versloeg het Mon-koninkrijk in het zuiden en vestigde de religie als staatsideologie. Wat volgde was een 250 jaar durende explosie van religieuze bouwkunst: Meer dan 10.000 tempels, pagodes en kloosters verrezen in de Bagan-vlakte — gefinancierd door koningen, edelen en welgestelde burgers die door de bouw religieuze verdienste (Merit) voor toekomstige levens wilden verzamelen.
Het Koninkrijk Bagan was een cultureel centrum van de eerste orde: Pali-geleerdheid, geneeskunde, astronomie en kunst bloeiden. De architectuur ontwikkelde zich van Mon-geïnspireerde vormen tot een zelfstandige Birmese stijl. Het rijk eindigde in 1287, toen de Mongolen onder Kublai Khan binnenvielen. Er volgden eeuwen van gefragmenteerde kleine staten en rivaliteiten.
Konbaung-dynastie (1752–1885)
Het laatste grote Birmese koninkrijk verenigde het land opnieuw, veroverde Siam (Thailand), vernietigde Ayutthaya (1767) en breidde zich in alle richtingen uit. Koning Mindon stichtte in 1857 Mandalay als nieuwe hoofdstad en organiseerde het Vijfde Boeddhistische Concilie, waarbij de gehele Pali-canon op 729 marmeren platen werd gegraveerd — het „grootste boek ter wereld" van de Kuthodaw-pagode in Mandalay.
