Cultuur, Eten & Levensstijl

De Turkse keuken behoort naast de Franse en de Chinese tot de drie grote keukens van de wereld — en Istanbul is haar smeltkroes. Hier komen invloeden uit Centraal-Azië, het Midden-Oosten, het Middellandse Zeegebied en de Balkan samen en versmelten tot een keuken die veelzijdiger, aromatischer en heerlijker is dan de meeste bezoekers verwachten.

Kahvaltı — Het Turkse Ontbijt

Een Turks ontbijt is geen ontbijt — het is een feestmaal. Op tafel staan minstens 15–20 kleine schotels:

• Beyaz peynir (zachte kaas), Kaşar (harde kaas), Tulum (geitenkaas gerijpt in geitenhuid)
• Olijven (zwart en groen, verschillende soorten)
• Bal ve Kaymak (honing met clotted cream) — verslavend lekker
• Sucuk (knoflookworst) met spiegelei, Menemen (roerei met tomaten en paprika)
• Vers brood (Simit, Pide, Ekmek), boter, jam
• Çay (zwarte thee) — eindeloos bijgeschonken

De beste Kahvaltı-ervaringen: In Kadıköy (Aziatische zijde), in Bebek (aan de Bosporus) of in een Serpme Kahvaltı-hal. Prijs: 8–20€/persoon. Plan 2 uur in — ontbijt is in Turkije een sociale gebeurtenis.

Street Food

• Simit: Sesamringen — het basisvoedsel van Istanbul. Op elke hoek, op elk moment van de dag. 0,30–0,50€.
• Döner Kebab: In Istanbul is Döner een kunstvorm — van de eenvoudige straatdöner (2€) tot het chique kebabrestaurant. De beste kebabvarianten: İskender, Adana, Beyti.
• Balık ekmek: Visbroodjes aan de Eminönü-kade — gegrilde makreel in brood met salade. Istanbul in één hap. 2–4€.
• Kokoreç: Gegrilde, gekruide lamsdarmen in brood — klinkt avontuurlijk, smaakt fantastisch. Het favoriete eten van de Istanbuliërs na een doorzakte nacht. 2–3€.
• Midye dolma: Gevulde mosselen (rijst met kruiden) — verkocht door straatverkopers per stuk. 0,30€/stuk.
• Kumpir: Gigantische gepofte aardappelen met talloze vullingen — in Ortaköy een instituut. 3–5€.

Baklava & Zoetigheden

Baklava is de kroon van de Turkse patisserie: flinterdunne yufka-deeglagen, gevuld met pistachenoten of walnoten, doordrenkt met suikersiroop. De beste baklava komt uit Gaziantep — in Istanbul vind je ze bij Güllüoğlu (Karaköy, sinds 1871) of Karaköy Güllüoğlu. Andere zoetigheden: Lokum (Turkish Delight), Künefe (hete kaas in Kadayıf-deeg met siroop), Tavuk Göğsü (pudding met kippenborst — ja, echt).

Çay — Meer dan Thee

Çay (thee) is de nationale drank van Turkije — niet koffie. De Turken drinken per hoofd meer thee dan welk ander land ook ter wereld. Çay wordt geserveerd in tulpvormige glazen, sterk, zwart en met suiker (geen melk!). Het wordt overal en altijd aangeboden: in de winkel, bij de kapper, in de taxi, bij de politie. Een aangeboden Çay weigeren wordt als onbeleefd beschouwd — accepteer, drink langzaam, geniet van de gastvrijheid.

Turkse Koffie (Türk Kahvesi)

Turkse koffie is sinds 2013 UNESCO Immaterieel Cultureel Erfgoed. De fijn gemalen koffie wordt met water (en optioneel suiker) in de Cezve (klein koperen kannetje) gekookt en ongefilterd in kleine kopjes gegoten. De drab blijft in het kopje — waaruit waarzegsters de toekomst lezen (Fal). Bestel: Sade (zonder suiker), Az şekerli (weinig suiker), Orta (middel) of Şekerli (zoet). Prijs: 1–3€.

Hamam — Het Turkse Bad

Een Hamam-bezoek is een van de meest intense ervaringen in Istanbul. Het ritueel is al eeuwenlang onveranderd:

1. Opwarmen: In de hete ruimte (Sıcaklık) op de verhitte marmeren steen (Göbektaşı) liggen en zweten.
2. Peeling (Kese): Een badmeester (Tellak) wrijft met een ruwe handschoen je hele huid af — de hoeveelheid dode huid die daarbij tevoorschijn komt, is indrukwekkend (en licht schokkend).
3. Zeepmassage: Met een enorme schuimberg word je ingezeept en gemasseerd.
4. Afkoelen: In de koele ruimte (Soğukluk) met Çay en rust.

De beste historische Hamams in Istanbul:

• Çemberlitaş Hamamı: Gebouwd in 1584 door Mimar Sinan. Toeristvriendelijk, centraal (Sultanahmet), vanaf 50€.
• Kılıç Ali Paşa Hamamı: De mooiste Hamam van Istanbul — uitgebreid gerestaureerd, in Karaköy. Vanaf 70€ voor het complete pakket. Elke cent waard.
• Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı: Tussen Hagia Sophia en Blauwe Moskee — de meest exclusieve (en duurste) Hamam van de stad. Vanaf 80€.

Raki — De Leeuwenmelk

Raki is de nationale drank van Turkije: een anijslikeur (45% Vol.) die melkachtig wit wordt als hij met water wordt verdund — vandaar de bijnaam Aslan Sütü (Leeuwenmelk). Raki drink je nooit alleen en nooit zonder eten: het is onlosmakelijk verbonden met de Meze-cultuur, het gezellige diner met veel kleine gerechten. Een Raki-avond is geen drinkgelag, maar een ritueel van vriendschap en genot — je drinkt langzaam, eet veel en praat nog meer.

Meze — De Kunst van de Kleine Gerechten

Meze zijn koude en warme voorgerechten die bij Raki worden geserveerd — en vaak het hele diner vormen:

• Koude Meze: Hummus, Babaganuş (auberginepuree), Haydari (yoghurt met kruiden), Atom (pittige tomatenpasta), Sarma (gevulde wijnbladeren), Çoban Salatası (herderssalade).
• Warme Meze: Sigara Böreği (kaasrolletjes), Kalamari, Arnavut Ciğeri (Albanese lever), Midye Tava (gefrituurde mosselen).
• Hoofdgerechten: Vaak vis — gegrilde Levrek (zeebaars), Çipura (dorade) of de seizoensspecialiteit. Of Kebab-varianten.

De Meyhane

Een Meyhane is de Turkse taverne — de plek voor Raki, Meze en muziek. De beste Meyhanes vind je in Beyoğlu (Nevizade-straat, Asmalımescit) en aan de Bosporus. De gang van zaken: je gaat zitten, de ober brengt een selectie Meze (jij kiest), daarbij Raki met ijs en water. Er komen steeds meer borden. Op een gegeven moment speelt misschien een Fasıl-band (klassieke Turkse muziek). De avond duurt 3–4 uur. Prijs: 20–40€/persoon (ruim voldoende).