Vulkanisme & Geothermie
Eiland van vuur
IJsland ligt op de Midden-Atlantische Rug, precies daar waar de Euraziatische en de Noord-Amerikaanse continentale plaat uit elkaar drijven — 2 cm per jaar. Daarnaast ligt het eiland boven een mantelpluim (hotspot), die heet magma van 2.900 km diepte naar boven duwt. Deze dubbele geologische bijzonderheid maakt IJsland tot een van de vulkanisch actiefste plekken op aarde — en tot de enige plek waar de Midden-Atlantische Rug boven water ligt.
De belangrijkste vulkanen
| Vulkaan | Hoogte | Laatste uitbarsting | Bijzonderheid |
|---|---|---|---|
| Eyjafjallajökull | 1.651 m | 2010 | Legde het Europese vliegverkeer lam. Aswolk strandde 10 miljoen passagiers |
| Hekla | 1.491 m | 2000 | In de middeleeuwen „Poort naar de hel" genoemd. Een van de actiefste vulkanen van IJsland. Sinds 2000 „over tijd" |
| Katla | 1.512 m | 1918 | Onder de Mýrdalsjökull. Uitbarsting lang over tijd — zou gletsjerstromen veroorzaken |
| Fagradalsfjall | 385 m | 2021–2023 | Eerste uitbarsting op Reykjanes in 800 jaar. „Toeristenvulkaan" |
| Grímsvötn | 1.725 m | 2011 | Onder de Vatnajökull. Meest frequente uitbarster van IJsland |
| Krafla | 818 m | 1975–1984 | 9 uitbarstingen in 9 jaar (Krafla-vuren). Geothermisch krachtstation aan de rand! |
| Snæfellsjökull | 1.446 m | ca. 200 n. Chr. | Jules Vernes „Toegang tot het middelpunt van de aarde" |
| Askja | 1.516 m | 1961 | Grote krater met warm meer (Víti). In het hoogland |
Geothermie — IJslands superkracht
De vulkanische activiteit heeft een enorm voordeel: IJsland genereert 100% van zijn elektriciteit uit hernieuwbare bronnen — 73% uit waterkracht en 27% uit geothermie. Heet water wordt direct uit de aarde gepompt en verwarmt 90% van alle gebouwen in IJsland. De verwarmingskosten zijn minimaal (ca. 100€/maand voor een appartement), en kassen nabij Reykjavík telen dankzij aardwarmte zelfs bananen, tomaten en komkommers.
De Hellisheiði-centrale nabij Reykjavík is de derde grootste geothermische centrale ter wereld en maakt gebruik van de warmte van het Hengill-vulkaansysteem. Het produceert 303 MW elektriciteit en 133 MW warmte — genoeg voor heel Reykjavík. Bezoekers kunnen het bijbehorende museum bezoeken (Geothermal Exhibition, gratis).
