Russisch Rijk & Sovjettijd

Aansluiting bij Rusland (1801)

In 1783 sloot koning Erekle II het Verdrag van Georgiewsk met Rusland — een beschermingsverdrag tegen Perzen en Ottomanen. Maar Rusland hield zich niet aan de voorwaarden: in 1801 annexeerde tsaar Alexander I Oost-Georgië volledig, in 1810 volgde West-Georgië. Georgië hield op te bestaan als onafhankelijke staat.

De Russische heerschappij bracht stabiliteit (geen Perzische of Ottomaanse invasies meer), maar ook culturele onderdrukking en de afschaffing van de Georgische kerkelijke autonomie. Tegelijkertijd werd Tbilisi een kosmopolitische stad — Russen, Georgiërs, Armeniërs, Perzen en Europeanen leefden naast elkaar.

Korte Onafhankelijkheid (1918–1921)

Na de Russische Revolutie verklaarde Georgië op 26 mei 1918 zijn onafhankelijkheid en richtte de Democratische Republiek Georgië op — een van de eerste democratieën in de regio, met vrouwenkiesrecht en een sociaaldemocratische regering. De onafhankelijkheid duurde slechts drie jaar: in 1921 marcheerde het Rode Leger binnen en maakte van Georgië een Sovjetrepubliek.

Sovjettijd (1921–1991)

De Sovjettijd was een dubbel gezicht:

• Iosseb Dzjoegasjvili, beter bekend als Josef Stalin, was een Georgiër — geboren in Gori, 80 km ten westen van Tbilisi. Zijn museum in Gori is tot op heden controversieel: een stalinistische tempel die zijn misdaden grotendeels verdoezelt.
• Kulturele onderdrukking: Russificatie, verbod op Georgische nationale symbolen, vervolging van dissidenten.
• Industrialisatie: Georgië werd economisch ontwikkeld, kreeg infrastructuur en onderwijs op hoog niveau.
• 9 april 1989: Bij een vreedzaam protest voor onafhankelijkheid in Tbilisi gebruikten Sovjetsoldaten traangas en schoppen tegen de demonstranten — 21 mensen stierven, waaronder 17 vrouwen. Dit bloedbad radicaliseerde de onafhankelijkheidsbeweging.

Onafhankelijkheid & Rozenrevolutie

Op 9 april 1991 (bewust de verjaardag van het bloedbad) verklaarde Georgië zijn onafhankelijkheid. De eerste jaren waren chaotisch: burgeroorlog in Abchazië en Zuid-Ossetië (beide gebieden zijn de facto door Rusland gecontroleerd), economische ineenstorting, corruptie onder president Sjevardnadze.

Op 23 november 2003 bestormde de jonge advocaat Micheil Saakasjvili met een roos in de hand het parlement en dwong het aftreden van Sjevardnadze — de Rozenrevolutie. Er volgden radicale hervormingen: de politie werd volledig opnieuw opgebouwd (van de meest corrupte tot de eerlijkste in de Kaukasus), de bureaucratie gedigitaliseerd, de economie geliberaliseerd. De oorlog met Rusland in 2008 (Vijfdaagse Oorlog om Zuid-Ossetië) blijft een trauma.

Vandaag de dag streeft Georgië naar de EU en NAVO — in 2024 kreeg het land de EU-kandidaatstatus. De politieke situatie blijft turbulent, maar de wil tot Europese integratie is overweldigend aanwezig in de bevolking.