Atlantis, Minoërs & Oudheid
De verbinding tussen Santorini en de Atlantis-mythe fascineert onderzoekers al decennia. Plato's beschrijving van een hoogontwikkelde eilandbeschaving die „op één enkele dag en nacht" in de zee verdween, komt in veel details overeen met het Minoïsche Santorini: het cirkelvormige eiland, de geavanceerde architectuur, de plotselinge ondergang. De theorie is wetenschappelijk omstreden, maar de parallellen zijn verbluffend.
De Minoïsche aanwezigheid
Akrotiri was geen geïsoleerde nederzetting, maar een kosmopolitisch handelscentrum in het netwerk van de Minoïsche wereld. De fresco's tonen verbindingen met Kreta (stiersymbolen), Egypte (Nillandschappen) en het Nabije Oosten (exotische dieren). De stad had stromend water, riolering, meerlaagse huizen en een kunst van verbazingwekkende levensvreugde — allemaal in de bronstijd, toen Noord-Europa nog in de steentijd leefde.
Oudheid en Middeleeuwen
Na de uitbarsting werd het eiland eeuwenlang niet bewoond. Pas in de 9e eeuw v.Chr. kwamen Dorische Grieken uit Sparta en stichtten op de Mesa Vouno (de rots boven Perissa) de stad Thera — waarnaar het eiland vandaag officieel is genoemd. Thera was een belangrijke vlootbasis en stichtte rond 630 v.Chr. de kolonie Kyrene in Libië.
In de Byzantijnse tijd (vanaf de 4e eeuw) ontstonden talrijke kerken en kloosters. De naam Santorini komt van de kruisvaarders uit de 13e eeuw, die het eiland naar de kerk Santa Irene (Agia Irini) vernoemden. Onder Venetiaanse heerschappij (1207–1579) werden de vestingnederzettingen (Kasteli) gebouwd, waarvan de overblijfselen nog zichtbaar zijn in Oia, Pyrgos en Emporio. De Ottomanen regeerden van 1579 tot 1821, waarna Santorini bij Griekenland kwam.
De aardbeving van 1956 (7,7 op de schaal van Richter) verwoestte grote delen van de dorpen Oia, Fira en Imerovigli. De bevolking kromp dramatisch (van 15.000 tot onder de 6.000), omdat velen naar Athene emigreerden. Pas de opkomende toerisme vanaf de jaren 1970 bracht het eiland terug — en transformeerde het in de luxe bestemming die het vandaag is.
