Opiumoorlogen en kroonkolonie

De moderne geschiedenis van Hongkong begint met een van de schandelijkste hoofdstukken van het Britse Rijk: de opiumoorlogen.

De Opiumoorlogen (1839–1860)

In de 18e en 19e eeuw was de theehandel tussen Groot-Brittannië en China extreem ongelijk — China exporteerde thee naar Europa, maar accepteerde nauwelijks Europese goederen. De oplossing van de Britten: opium uit India naar China smokkelen om de handelsbalans in evenwicht te brengen. Toen de Chinese keizer de opiumhandel verbood en opiumvoorraden in Kanton (Guangzhou) liet verbranden, reageerde Groot-Brittannië met oorlog.

Na de Eerste Opiumoorlog (1839–1842) moest China in het Verdrag van Nanking het eiland Hongkong „voor eeuwig" aan Groot-Brittannië afstaan. Lord Palmerston noemde het eiland minachtend „a barren island with hardly a house on it" — een historische misrekening. In de Tweede Opiumoorlog (1856–1860) kwam het Kowloon-schiereiland erbij, en in 1898 werden de New Territories voor 99 jaar gepacht — dat pachtcontract dat in 1997 afliep en de teruggave veroorzaakte.

De kroonkolonie (1842–1997)

Onder Britse heerschappij werd Hongkong een van de belangrijkste handelshavens van Azië. De vrijhavenstatus (geen douanerechten, lage belastingen) trok handelaren en ondernemers van over de hele wereld aan. In de Tweede Wereldoorlog viel Hongkong aan Japan (1941–1945) — de „Black Christmas"-capitulatie op 25 december 1941 en de brute bezetting zijn diep verankerd in het collectieve geheugen.

Na de oorlog en vooral na de communistische revolutie in China (1949) vluchtten miljoenen mensen naar Hongkong — zij brachten kapitaal, arbeidskracht en de onvoorwaardelijke wil tot economische opkomst mee. Hongkong werd de economische wonderstad: van textielproductie tot elektronica en financiële dienstverlening.