Cultuur & Maatschappij

Ecuador heeft een van de levendigste inheemse culturen van Zuid-Amerika. Ongeveer 25% van de bevolking identificeert zich als inheems — 14 nationaliteiten en talrijke volkeren met hun eigen talen, tradities en territoria. In tegenstelling tot veel landen is de inheemse cultuur in Ecuador zichtbaar, levendig en trots.

De belangrijkste inheemse groepen

• Quechua (Kichwa) — De grootste inheemse groep, afstammelingen uit de Inca-tijd. Ze wonen in het hele hoogland en spreken Kichwa (een variant van het Quechua). Hun markten (Otavalo!), feesten en textielkunst zijn wereldberoemd. De Otavaleños zijn bovendien succesvolle handelaren en reizen als textielverkopers de hele wereld rond.
• Shuar — Wonend in het zuidoostelijke Amazonegebied, beroemd (en berucht) om de historische praktijk van de Tsantsa — de krimpkoppen. Tegenwoordig een trotse gemeenschap die toerisme en onderwijs combineert.
• Waorani — Wonend in het Yasuní Nationaal Park. Tot in de jaren 1950 geïsoleerd van de buitenwereld, behouden ze een van de oudste levenswijzen van het continent. Sommige clans (Tagaeri, Taromenane) leven tot op heden in vrijwillige afzondering.
• Tsáchila — De „Colorados" (vanwege de rode achotepasta in hun haar) in Santo Domingo de los Tsáchilas aan de kust. Tegenwoordig nog maar enkele honderden mensen.
• Saraguro — In het zuidelijke hoogland, herkenbaar aan hun zwarte kleding (die rouw om de dood van Atahualpa symboliseert).

Inti Raymi & Festivals

Het belangrijkste inheemse feest is Inti Raymi (zonnewende, juni) — een oogstfeest met dansen, muziek en rituele baden in heilige watervallen. In Otavalo en het hoogland verandert Inti Raymi in een meerdaags spektakel met kostuums, vuurwerk en straatoptochten. Andere belangrijke feesten: Pawkar Raymi (carnaval, februari) en Koya Raymi (herfstfeest, september).

Ecuadorianen zijn warmhartig, familiegericht en gastvrij. De maatschappij wordt gekenmerkt door een diep gevoel van gemeenschap, katholieke tradities en een ontspannen houding ten opzichte van tijd (de beroemde „hora ecuatoriana" — 30 minuten vertraging is normaal en geen reden tot opwinding).

Familie & Religie

De familie is het fundament van de Ecuadoraanse maatschappij. Grote families wonen vaak dicht bij elkaar, zondagse maaltijden met drie generaties zijn de norm, en kinderen worden door de hele familie opgevoed. De katholieke kerk beïnvloedt het dagelijks leven — van de processies van de Semana Santa (Goede Week) tot de heiligenfeesten in elk dorp.

Regionale Identiteiten

Ecuador heeft een uitgesproken regionale rivaliteit:

• Serranos (Hoogland/Quito) — Worden beschouwd als conservatief, formeel en gereserveerd. „Más serio."
• Costeños (Kust/Guayaquil) — Worden beschouwd als open, luidruchtig en levenslustig. „Más alegre."

De rivaliteit tussen Quito en Guayaquil is legendarisch — vooral bij voetbal (Barcelona SC vs. Liga de Quito) en in de politiek. Beide zijden hebben vooroordelen over de ander, maar in wezen is het een liefdevolle rivaliteit.

Taal

De officiële taal is Spaans, dat in Ecuador duidelijk en relatief langzaam wordt gesproken — ideaal voor Spaanslerenden. In het hoogland wordt het Andes-dialect gesproken (met het kenmerkende „sh" in plaats van „ll" of „y": „shover" in plaats van „llover"), aan de kust een sneller, meer versleten Spaans. Kichwa wordt door ongeveer 2 miljoen mensen als moedertaal gesproken en is in veel hooglandgemeenschappen de dagelijkse taal. Engels wordt in toeristische gebieden begrepen, maar op het platteland niet wijdverspreid.

Omgangsvormen

• Begroeting: Onder vrouwen en tussen mannen en vrouwen: een kus op de rechterwang. Onder mannen: handen schudden.
• Hoffelijkheid: „Buenos días" (Goedemorgen), „Buenas tardes" (Goedenmiddag) en „Con permiso" (Pardon) worden verwacht.
• Stiptheid: In het dagelijks leven heerst „hora ecuatoriana" — 15–30 minuten vertraging is normaal. Bij zakelijke afspraken wordt stiptheid echter gewaardeerd.
• Fooi: 10% in restaurants (vaak al als „servicio" op de rekening), 1–2 USD voor taxichauffeurs bij rondritten, 5–10 USD/dag voor gidsen.