Geschiedenis

De geschiedenis van menselijke bewoning in Ecuador gaat meer dan 12.000 jaar terug. Lang voordat de Inca's kwamen, bloeiden aan de kust en in het hoogland hoogontwikkelde culturen:

Vroege culturen

• Valdivia-cultuur (3500–1800 v. Chr.) — Een van de oudste keramische culturen van Amerika, aan de kust van Guayas en Santa Elena. De "Venus van Valdivia"-figuren zijn wereldberoemd en te zien in de musea van Quito.
• Cañari — In het zuidelijke hoogland rond het huidige Cuenca. Meesterlijke metaalbewerkers en architecten, wiens ruïnes in Ingapirca nog steeds indruk maken.
• Quitu-Cara — In het noordelijke hoogland, naamgever van de hoofdstad Quito. Ze bouwden tempels en terrassen op de hellingen van de Pichincha.

De Inca-verovering (ca. 1460–1533)

Vanaf ongeveer 1460 breidde het Incarijk (Tahuantinsuyo) zich vanuit Peru naar het noorden uit. De verovering van Ecuador duurde decennia en was bloedig — vooral de Cañari in het zuiden boden verbitterde weerstand. De Inca-heerser Huayna Cápac maakte Quito tot zijn favoriete residentie en bouwde een tweede hoofdstad naast Cusco. Bij zijn dood in 1527 verdeelde hij het rijk tussen zijn zonen: Huáscar (Cusco) en Atahualpa (Quito). De daaropvolgende burgeroorlog verzwakte het rijk aanzienlijk — en maakte het een gemakkelijke prooi voor de Spanjaarden.

Atahualpa, de laatste Inca-keizer, had net de burgeroorlog tegen zijn broer gewonnen toen de Spaanse conquistadores onder Francisco Pizarro in 1532 in Peru landden. Hij werd in 1533 in Cajamarca geëxecuteerd — het einde van het Incarijk.

Spaanse koloniale overheersing (1534–1822)

In december 1534 stichtte Sebastián de Benalcázar de stad San Francisco de Quito op de ruïnes van de Inca-stad. Ecuador werd onderdeel van het onderkoninkrijk Peru, later van het onderkoninkrijk Nieuw-Granada (met Bogotá als hoofdstad). De koloniale tijd bracht:

• De Encomienda — Systeem van dwangarbeid dat de inheemse bevolking tot slavernij veroordeelde. Miljoenen stierven aan meegebrachte ziekten (pokken, mazelen) en overwerk.
• Missionering — Franciscanen, Dominicanen en Jezuïeten bouwden de prachtige kerken die vandaag de dag de oude stad van Quito vormen. De "Quiteña-school" van religieuze kunst werd wereldberoemd.
• De geodetische expeditie (1736–1744) — Een Franse expeditie onder leiding van Charles-Marie de La Condamine kwam naar Quito om de vorm van de aarde op de evenaar te meten. Deze expeditie gaf het land zijn naam: "Ecuador" = evenaar.

Onafhankelijkheid (1822)

Op 24 mei 1822 versloeg Antonio José de Sucre, maarschalk van Simón Bolívar, de Spaanse troepen in de Slag bij Pichincha — op de hellingen van de vulkaan direct boven Quito. Ecuador werd onderdeel van Bolívars "Gran Colombia" (samen met Colombia, Venezuela en Panama). Toen Gran Colombia in 1830 uiteenviel, werd Ecuador op 13 mei 1830 een onafhankelijke republiek.

Turbulente Republiek

De geschiedenis van Ecuador sinds de onafhankelijkheid wordt gekenmerkt door politieke instabiliteit: Meer dan 80 regeringen in minder dan 200 jaar, talrijke staatsgrepen en een diepe kloof tussen de conservatieve Sierra (Quito) en de liberale Costa (Guayaquil). In 1941 verloor Ecuador in de oorlog tegen Peru een groot deel van zijn Amazonegebied — een nationaal trauma dat pas in 1998 definitief werd opgelost.

De olieboom vanaf de jaren 1970 transformeerde de economie, maar bracht ook milieuschade in de Amazone (Texaco/Chevron-schandaal) en een groeiende afhankelijkheid van de olieprijzen. In het jaar 2000 dollariseerde president Jamil Mahuad de economie — na een catastrofale bankencrisis verving de Amerikaanse dollar de nationale munt Sucre. Deze beslissing stabiliseerde de economie op lange termijn, maar leidde op korte termijn tot massale protesten en de val van Mahuad.

Ecuadors recente geschiedenis wordt gekenmerkt door Rafael Correa, die van 2007 tot 2017 regeerde. De economieprofessor initieerde de "Burgerrevolutie": een nieuwe grondwet (2008), massale investeringen in infrastructuur, onderwijs en gezondheid, gefinancierd door hoge olieprijzen. De grondwet van 2008 is wereldwijd uniek — ze geeft de natuur eigen rechten (rechten van de Pachamama) en is de eerste grondwet die het concept van Buen Vivir (goed leven, in Quechua: Sumak Kawsay) als staatsdoel verankert.

De jaren na Correa werden gekenmerkt door economische moeilijkheden: dalende olieprijzen, de COVID-pandemie en toenemende veiligheidsproblemen door de drugshandel. Ecuador ligt op de transportroute van Colombiaanse cocaïne naar Noord-Amerika, wat vooral in de havensteden (Guayaquil, Esmeraldas) tot een toename van geweld heeft geleid.

Ondanks deze uitdagingen blijft Ecuador een fascinerend, gastvrij en veilig reisland. De toeristische gebieden worden nauwelijks getroffen door de veiligheidsproblemen, en de Ecuadorianen ontvangen bezoekers met een hartelijkheid die in Zuid-Amerika ongeëvenaard is. Het toerisme is na olie en garnalen de derde belangrijkste economische sector — en de Ecuadorianen kennen zijn waarde.