Buchara

Buchara (Oezbeeks Buxoro) is misschien wel de meest sfeervolle stad van de hele Zijderoute. Terwijl Samarkand indruk maakt met zijn monumenten en Khiva een openluchtmuseum is, voelt Buchara levendig en authentiek aan — een stad waar het oude Centraal-Azië nog ademt.

De geschiedenis gaat meer dan 2.500 jaar terug. Buchara was een centrum van islamitische kennis en theologie — het droeg de bijnaam „Buchara-yi Sharif" (de Edele) en werd naast Mekka en Medina beschouwd als een van de heiligste steden van de islam. Geleerden zoals Avicenna (Ibn Sina) en de Hadith-geleerde al-Bukhari, wiens verzameling als het op een na belangrijkste boek van de islam na de Koran wordt beschouwd, werkten hier.

De oude stad is sinds 1993 UNESCO-werelderfgoed. Op enkele vierkante kilometers vind je meer dan 140 historische bouwwerken: moskeeën, medressen, minaretten, karavanserais, hamams en de beroemde overdekte bazaars (Trading Domes). Plan minstens 2 dagen — liever 3.

Po-i-Kalon-complex — Buchara's kroonjuweel

De Po-i-Kalon („Voet van de Grote") is het hart van de historische stad — een ensemble van drie bouwwerken dat tot de indrukwekkendste van Centraal-Azië behoort:

• Kalon-minaret (1127): De 47 m hoge toren is het symbool van Buchara en al 900 jaar het hoogste bouwwerk van de stad. Gebouwd van gebakken stenen met 14 verschillende ornamentbanden — elk uniek. Volgens de legende was Dzjengis Khan zo onder de indruk dat hij de minaret als enige gebouw spaarde toen hij Buchara in 1220 verwoestte. Ooit diende het ook als „Doodstoren": veroordeelden werden van de top gestort.
• Kalon-moskee (1514): Een van de grootste moskeeën van Centraal-Azië. De enorme binnenplaats met 288 koepels en een capaciteit voor 12.000 gelovigen is overweldigend in zijn eenvoudige elegantie.
• Mir-i-Arab-medrese (1535): Tegenover de moskee, met twee turkooisblauwe koepels. Een actieve islamitische hogeschool — zelfs in de Sovjettijd werd ze nooit gesloten en leidt nog steeds theologen op. Betreden alleen voor studenten, maar het uitzicht van buiten is fantastisch.

Ark-fort

De Ark is een massief fort (5e eeuw), dat meer dan 1.000 jaar lang de zetel was van de heersers van Buchara — laatstelijk van de emir, die hier tot 1920 resideerde. Binnen de muren: troonzaal, moskee, kerker en een klein museum over de geschiedenis van het emiraat. De muren zijn tot 20 m hoog en lijken onneembaar. Vanaf het terras: fantastisch uitzicht over de oude stad en op de Kalon-minaret. Toegang: ca. 25.000 UZS (~2€).

Lyabi-Hauz-ensemble

De Lyabi-Hauz (1620) is een rechthoekige vijver, omgeven door moerbeibomen, twee medressen en een karavanserai. Hier zit heel Buchara 's avonds buiten: toeristen, locals, theedrinkers, sjasliek-eters. De Nadir-Divan-Begi-medrese (1622) aan de vijver toont op haar poort fabeldieren en zonnen met menselijke gezichten — opnieuw een „overtreding" tegen het beeldverbod, die vandaag als kunstwerk wordt gevierd. De sfeer bij Lyabi-Hauz bij zonsondergang is magisch.

Trading Domes (Handelskoepels)

Buchara's beroemde overdekte bazaars uit de 16e eeuw liggen op de historische handelsroute tussen Ark en Lyabi-Hauz:

• Taki-Zargaron: De juweliersbazaar. Vandaag: sieraden, miniatuurschilderijen, souvenirs.
• Taki-Telpak-Furushon: Ooit de mutsenmakersbazaar. Vandaag: textiel, Suzani-borduurwerk, zijde.
• Taki-Sarrafon: De geldwisselaarsbazaar. Vandaag: tapijten, antiek, keramiek.

De koepels regelden het klimaat — koel in de zomer, beschermd in de winter. Vandaag zijn ze souvenirparadijzen met eerlijkere prijzen dan bij de belangrijkste bezienswaardigheden.

Chor-Minor

De Chor-Minor (1807, „Vier Minaretten") is Buchara's fotogeniekste gebouw: Vier kleine, elk verschillend gedecoreerde torens bekronen een poortgebouw — geen minaret in de eigenlijke zin, maar de toegangspoort van een lang verdwenen medrese. Verborgen in een woonwijk ten oosten van de oude stad, weg van de toeristenstromen. Toegang: gratis (fooi voor de bewaker).

Bolo-Hauz-moskee

Tegenover het Ark-fort. De 20 gesneden houten zuilen van het terras weerspiegelen zich in een waterbassin — een iconisch fotomotief. De moskee (1712) diende de emir als vrijdagsmoskee. De houtsnijwerken zijn voortreffelijk.

Bucharas keuken

Buchara heeft zijn eigen culinaire tradities, die verschillen van Tasjkent en Samarkand:

• Osh-i-Sofiy (Buchara-Plov): De Buchara-Plov wordt bereid met groene mungbonen in plaats van kikkererwten en is iets lichter dan de Tasjkent-variant.
• Jiz: Ingewanden van lam (lever, hart, long), snel gebakken met uien. Een Buchara-klassieker die moedigen zeker moeten proberen.
• Sumalak: Een zoet gerecht van tarwegras, dat dagenlang wordt gekookt voor het Navruz-feest (21 maart). De bereiding is een gemeenschapsritueel — vrouwen koken en zingen de hele nacht.
• Bugursak: Kleine gefrituurde deegballetjes, geserveerd met honing of poedersuiker. Het perfecte bijgerecht bij thee.

Waar te eten?

• Lyabi-Hauz-restaurants: Rondom de vijver staan restaurants op een rij. Toeristisch, maar de sfeer 's avonds is ongeëvenaard. Hoofdgerecht 3–8€.
• Old Bukhara Restaurant: Traditionele keuken in een prachtig historisch huis met binnenplaats. Een van de beste restaurants van de stad.
• Chaikhana Sahil: Direct aan de Lyabi-Hauz. Thee, sjasliek en plov bij kaarslicht aan het water.
• Basar-eten: De kleine bazaar in de oude stad heeft kraampjes met samsa, non en vers fruit.

Ambacht & Winkelen

Buchara is het ambachtscentrum van Oezbekistan:

• Suzani-borduurwerk: De beroemde handgeborduurde textiel met bloemmotieven. Prijzen: 20–500€ afhankelijk van grootte en kwaliteit. Let op: Machinaal gemaakte Suzanis zijn er voor 5–10€ — het verschil zie je aan de achterkant.
• Zijdenschaar (Buchara-schaar): Handgesmede scharen in de vorm van een ooievaar. Een klassiek souvenir (5–15€).
• Miniatuurschilderijen: Perzische miniaturen geschilderd op zijdepapier. In de Taki-Zargaron en in de Nadir-Divan-Begi-medrese.
• Tapijten: Buchara-tapijten zijn wereldberoemd. In de Taki-Sarrafon en gespecialiseerde winkels. Verzending naar Nederland wordt vaak geregeld.

Aankomst

• Afrosiyob-trein vanaf Samarkand: 1,5 uur, ca. 70.000–120.000 UZS (5–9€). De meest comfortabele optie. 2–3 verbindingen per dag. Online boeken: railway.uz.
• Afrosiyob vanaf Tasjkent: 3,5 uur direct, ca. 120.000–180.000 UZS (9–14€).
• Gedeelde taxi vanaf Samarkand: 3–4 uur, 50.000–80.000 UZS (4–6€) per persoon. De route voert door een kale steppe — landschappelijk indrukwekkend.
• Vliegtuig: Buchara heeft een luchthaven (BHK) met verbindingen naar Tasjkent (1 uur, vanaf 25€).

Vervoer ter plaatse

De oude stad is volledig te voet te verkennen. Van het station naar de oude stad: taxi (2–3€, 15 min.). In de oude stad heb je geen taxi nodig — alle bezienswaardigheden liggen binnen een straal van 20 minuten.

Overnachten

• Budget: Rumi Hostel, Saasha Special Hostel — schoon, centraal, 8–12€/nacht.
• Middenklasse: Boutique Hotel Minzifa, Komil Bukhara — in historische gebouwen, binnenplaats, 20–40€/tweepersoonskamer. Onze aanbeveling!
• Luxe: Hotel Amelia, Lyabi House — gerestaureerde historische gebouwen, 50–90€/tweepersoonskamer.

Verder reizen naar Khiva

De route Buchara–Khiva (ca. 450 km) is de langste etappe van de klassieke Oezbekistan-route:

• Gedeelde taxi: 6–7 uur door de woestijn. 100.000–150.000 UZS (8–12€) per persoon. De meest gebruikelijke methode. Vertrek 's ochtends vanaf het busstation.
• Trein: Nachttrein Buchara–Urgench (dichtstbijzijnde grote stad bij Khiva), ca. 8–10 uur. Vanaf 30.000 UZS (2–3€). Weinig comfort, maar een belevenis.
• Vlucht: Buchara–Urgench met Uzbekistan Airways (1 uur, vanaf 25€). De snelste, maar ook minst persoonlijke optie.