Velázquez, Goya, El Greco — de oude meesters

Spanje heeft drie van de grootste schilders van de Europese kunstgeschiedenis voortgebracht — en met het Museo del Prado in Madrid een van de belangrijkste musea ter wereld, dat hun werken verenigt.

El Greco (1541–1614)

Eigenlijk een Griek (Doménikos Theotokópoulos, van Kreta), werd hij in Toledo een schilder van mystieke, expressieve religiositeit. Zijn uitgerekte figuren, het irreële licht en de extatische composities waren hun tijd ver vooruit — de expressionisten van de 20e eeuw vereerden hem. Zijn meesterwerk „De begrafenis van de graaf van Orgaz" hangt in de kerk Santo Tomé in Toledo.

Diego Velázquez (1599–1660)

Hofschilder van Filips IV en voor velen de grootste schilder aller tijden. „Las Meninas" (1656) in het Prado is het meest geanalyseerde schilderij in de kunstgeschiedenis — een schilderij in een schilderij, dat toeschouwer, schilder en model in een spel van blikken verwikkelt. Velázquez' vermogen om sfeer, licht en psychologische diepte weer te geven, beïnvloedde zowel impressionisten als realisten. Manet noemde hem de „schilder der schilders".

Francisco de Goya (1746–1828)

Goya was aanvankelijk hofschilder, maar werd later de scherpste maatschappijcriticus van zijn tijd. Zijn „Zwarte Schilderijen" (Pinturas Negras, gemaakt in zijn landhuis, nu in het Prado) — waaronder „Saturnus die zijn zoon verslindt" — behoren tot de meest verontrustende werken in de kunstgeschiedenis. De etsen „Los Caprichos" en „De verschrikkingen van de oorlog" (over de onafhankelijkheidsoorlog tegen Napoleon) zijn aangrijpende aanklachten tegen geweld, bijgeloof en machtsmisbruik.

Het Prado — een must-see

Het Museo del Prado herbergt meer dan 8.000 schilderijen, waarvan er ~1.700 tentoongesteld zijn. De Spaanse collectie (Velázquez, Goya, El Greco, Ribera, Zurbarán, Murillo) is de beste ter wereld, aangevuld met Titiaan, Rubens, Bosch (zijn „Tuin der Lusten" is hier) en Rafaël. Plan minstens 3 uur in — beter een hele dag.