Oostkust — Catania, Taormina & Etna

De Etna (Etna, Siciliaans: Mungibeddu, 3.357 m) is Europa's hoogste en actiefste vulkaan — en het onbetwiste symbool van Sicilië. De „berg der bergen" is geen abstract natuurgeweld, maar een levend deel van het dagelijks leven: Voor de inwoners van Catania is de Etna simpelweg „a Muntagna" (de berg), die tegelijkertijd zegen en bedreiging is. Zijn uitbarstingen voorzien de flanken van mineraalrijke grond, waarop de beste wijnen, pistachenoten en sinaasappels van Sicilië gedijen — en kunnen op elk moment lavastromen sturen die dorpen bedreigen.

De Etna beleven: De meest gebruikelijke toegang is de zuidkant vanaf Nicolosi (Rifugio Sapienza, 1.910 m). Van daaruit neemt de Funivia dell'Etna (kabelbaan, 36€ retour) je mee tot 2.500 m, waar terreinbussen (30€) verder rijden tot ongeveer 2.900 m. Vanaf daar gaat het te voet verder naar de kraters op de top — de laatste 400 hoogtemeters zijn alleen met een geautoriseerde berggids toegestaan (verplicht boven 2.900 m, ongeveer 50€ per persoon inclusief helm en wandelstokken). Het uitzicht in de rokende kraters, de fumarolen en de gestolde lavastromen is een ervaring die je nooit vergeet.

De noordkant (vanaf Piano Provenzana, 1.800 m, bereikbaar vanaf Linguaglossa) is rustiger en wilder — hier rijd je door dichte berkenbossen en over gestolde lavavelden. Terreinwagen-tours (vanaf 60€) brengen bezoekers aan de noordkant tot aan de kraters. In de winter (december–maart) verandert de Etna in een skigebied — twee kleine stations aan de zuid- en noordkant bieden pistes met het meest absurde panorama van Europa: skiën op een actieve vulkaan met uitzicht op de 30 km verderop gelegen Middellandse Zee.

De Etna-wijnen beleven momenteel een boom: De vulkanische bodems op 600–1.000 m hoogte produceren minerale, elegante rode en witte wijnen van autochtone druivensoorten (Nerello Mascalese, Carricante), die internationale critici enthousiast maken. Wijnhuizen zoals Benanti, Planeta, Tenuta delle Terre Nere en Passopisciaro bieden proeverijen aan — een Etna-wijntour is het culinaire hoogtepunt van de oostkust.

Taormina (Tauromenion) is Sicilië's beroemdste stad en een van de mooiste plekken van de Middellandse Zee. Gelegen op een rotsplateau op 200 meter hoogte boven de Ionische Zee, met de met sneeuw bedekte Etna op de achtergrond, is Taormina sinds de 18e eeuw een magneet voor dichters, schilders, aristocraten en filmsterren. Goethe was hier, D.H. Lawrence schreef hier, Liz Taylor en Richard Burton verbleven in het Grand Hotel Timeo — en Instagram heeft Taormina definitief tot het toonbeeld van mediterrane schoonheid gemaakt.

Het hart van de stad is het Teatro Greco (Teatro Antico) — een Grieks-Romeins theater uit de 3e eeuw v.Chr., dat tot de indrukwekkendste antieke theaters ter wereld behoort. Niet vanwege zijn grootte (4.500 plaatsen), maar vanwege zijn decor: Het podium opent zich op een boog, waardoor je tegelijkertijd de Etna, de baai van Naxos en de diepblauwe Ionische Zee ziet — het misschien wel beroemdste uitzicht van de gehele oudheid. In de zomer vinden hier concerten, theatervoorstellingen en het Taormina Film Fest plaats — een voorstelling in het Teatro Greco bij zonsondergang behoort tot de onvergetelijke ervaringen van Sicilië.

De Corso Umberto I is Taormina's elegante winkelstraat: 800 meter van Porta Messina naar Porta Catania, omzoomd door barokkerken, antiekwinkels, cafés, restaurants en het kleine Piazza IX Aprile — een terras met panoramisch uitzicht op de kust en de Etna, dat tot de meest fotogenieke plekken van Europa behoort. Onder de oude stad ligt de Isola Bella (Mooie Eiland) — een piepklein, bebost eiland in een turquoise baai, verbonden met het vasteland door een smalle zandstrook. Met de kabelbaan (3€) van het centrum naar het strand — de baai is perfect om te snorkelen.

Taormina heeft een nadeel: In het hoogseizoen (juli/augustus) is het extreem druk en duur. De prijzen in restaurants en hotels behoren tot de hoogste van Sicilië. Wie Taormina in rust wil genieten, komt in mei, juni of oktober — dan is de sfeer ontspannen, het zicht op de Etna vaak het helderst en de prijzen draaglijk.

Catania is Sicilië's op een na grootste stad (310.000 inwoners) en de ruwe, energieke tegenpool van het elegante Palermo. Zeven keer door de Etna verwoest, zeven keer herbouwd — voor het laatst na de verwoestende aardbeving van 1693, toen de hele stad in de zwarte barok van donker lavasteen herrees. Het resultaat is een stad van sombere schoonheid: zwarte paleizen met witte marmeren accenten, dramatische barokkerken en brede boulevards die in het Siciliaanse zonlicht een bijna surrealistisch contrast vormen.

Het Piazza del Duomo is het centrum: Hier staat het symbool van de stad — de Olifantenfontein (Fontana dell'Elefante): een olifant van zwart lavasteen die een Egyptische obelisk draagt. Daarachter verrijst de Kathedraal Sant'Agata (met de relieken van de stadspatrones, wiens feest op 5 februari een van de grootste religieuze spektakels van Italië is). De Via Etnea, Catania's elegante hoofdstraat, strekt zich 3 km uit van de Duomo recht naar het noorden — met de Etna aan het einde van de zichtlijn, die de straat perfect afsluit.

Catania's La Pescheria (vismarkt) is het ruwe equivalent van Palermo's Ballarò: Elke ochtend (behalve zondag) verandert het plein achter de Piazza del Duomo in een oorverdovend spektakel van schreeuwende visverkopers, zwaardvissen, tonijnen, zee-egels en octopussen. Daarachter: restaurants die de vers gekochte vis direct bereiden. De Granita uit Catania wordt beschouwd als de beste van Sicilië — vooral van amandelen of pistachenoten, met een warm briochebroodje. 's Ochtends is dat een must.

Catania heeft ook het beste nachtleven van Sicilië: De wijken San Berillo Vecchio en de omgeving van de Via Teatro Massimo bieden bars, clubs en livemuziek tot in de vroege uurtjes. De universiteit (een van de oudste van Europa, 1434) zorgt voor een jonge, levendige sfeer die Palermo mist.

De Eolische Eilanden (Isole Eolie) zijn een archipel van zeven vulkanische eilanden voor de noordoostkust van Sicilië — sinds 2000 UNESCO-werelderfgoed en een van de fascinerendste reisbestemmingen van de Middellandse Zee. Elk eiland heeft zijn eigen karakter, en ze combineren allemaal vulkanische landschappen, kristalhelder water en een sfeer van tijdloze afzondering.

Stromboli is de ster: De gelijknamige vulkaan (924 m) is een van de actiefste vulkanen ter wereld — elke 15–20 minuten spuwt hij gloeiende lavafonteinen in de nachtelijke hemel. De beklimming naar de top (vanaf 2024 alleen nog met gecertificeerde gids, ca. 28€, 5 uur heen en terug) bij zonsondergang, om van bovenaf de uitbarstingen in de duisternis te observeren, is een natuurverschijnsel zonder weerga. Alternatief: Een boot charteren en de Sciara del Fuoco (Vuurrutsch) — de flank waar de lava in de zee stroomt — 's nachts vanaf het water bekijken.

Lipari is het grootste en levendigste eiland: een mooie havenplaats met een kasteel, archeologisch museum (een van de beste in het Middellandse Zeegebied voor prehistorische vondsten), goede restaurants en de puimsteenstranden van Canneto. Vulcano ruikt naar zwavel en biedt een unieke ervaring: De beklimming naar de Gran Cratere (391 m, 1 uur) voert langs rokende fumarolen en beloont met uitzicht op alle zeven eilanden. Aan de voet van de vulkaan liggen de beroemde Fanghi — natuurlijke zwavelmodderbaden, waarin je kunt baden (stinkt, maar goed voor de huid).

Salina is het groenste en culinair interessantste eiland: Hier worden de beroemde kappertjes van Salina (Slow Food Presidium) verbouwd, en de Malvasia delle Lipari (amberkleurige dessertwijn) behoort tot de beste dessertwijnen van Italië. Panarea is het kleine jetset-eilandje met witte huizen en exclusieve bars — Sicilië's antwoord op Mykonos. Filicudi en Alicudi (de westelijkste eilanden) zijn wild, eenzaam en zonder auto's — voor individualisten die het einde van de wereld zoeken.