Edinburgh

Edinburgh (uitgesproken als „Eddinbra", nooit „Edinburg"!) is een stad die dramatischer niet kan zijn. De middeleeuwse Old Town klampt zich vast aan een bergrug tussen het Castle aan de ene kant en het Palace of Holyroodhouse aan de andere kant. De Georgian New Town strekt zich elegant uit aan de voet van de heuvel. Daartussen: de uitgedoofde vulkaan Arthur's Seat, een 251 m hoge huisberg midden in de stad. 530.000 inwoners wonen in deze stad, die zo compact is dat je alles wat belangrijk is te voet kunt bereiken.

Wat Edinburgh bijzonder maakt: de UNESCO-beschermde oude en nieuwe stad, een van de best bewaarde historische stadslandschappen van Europa. Daarnaast een cultuuraanbod dat in augustus (Edinburgh Festival Fringe) het grootste podium ter wereld wordt. Buiten de toeristische paden vind je verborgen steegjes (Closes), ondergrondse gewelven, spookverhalen en een bruisende gastro-scène die allang meer biedt dan Haggis en Fish and Chips.

Plan minstens 2–3 dagen voor Edinburgh. Een dag voor Castle en Royal Mile, een dag voor New Town, musea en Calton Hill, en een dag voor wandelen op Arthur's Seat, flaneren in Stockbridge en een bezoek aan Leith. Wie in augustus komt, heeft minstens een week nodig voor het festival.

Edinburgh Castle

Het kasteel troont op de Castle Rock, een 130 miljoen jaar oude vulkanische plug, en is Schotlands meest bezochte bezienswaardigheid. Hier liggen de Schotse kroonjuwelen (Honours of Scotland), de mysterieuze Stone of Destiny (de kroningssteen van de Schotse koningen) en het One O'Clock Gun, dat elke dag om 13 uur afgaat. Het uitzicht vanaf de kasteelmuren over de stad en de Firth of Forth is adembenemend. In augustus vindt op de Esplanade het Royal Edinburgh Military Tattoo plaats — het beroemdste militaire muziekspektakel ter wereld. Toegang: 19,50£. Vroeg online boeken — de rijen kunnen in de zomer 90 minuten lang zijn.

Royal Mile

De Royal Mile is eigenlijk een straat met veel namen: Castlehill, Lawnmarket, High Street en Canongate. Ze verbindt het Castle met het Palace of Holyroodhouse over precies een Schotse mijl (1,8 km). Links en rechts vertakken de Closes — smalle, steile steegjes die naar verborgen binnenplaatsen leiden. Elke Close heeft een verhaal: Mary King's Close (ondergrondse straat, die tijdens de pest werd dichtgemetseld) kan worden bezocht. 's Avonds wordt de Royal Mile het decor voor spooktochten.

Palace of Holyroodhouse

Aan het onderste einde van de Royal Mile ligt de officiële residentie van de Britse monarchie in Schotland. Hier woonde (en leed) Mary, Queen of Scots — haar privésecretaris David Rizzio werd in 1566 direct voor haar ogen in haar privévertrekken vermoord. De geschiedenis van dit paleis druipt van drama. In de tuin liggen de ruïnes van de Holyrood Abbey (12e eeuw). Toegang: 18,50£.

Arthur's Seat

Een 251 m hoge uitgedoofde vulkaan midden in de hoofdstad — waar anders vind je dat? De wandeling naar de top duurt 45–60 minuten en biedt een 360°-panorama over Edinburgh, de Firth of Forth en de Pentland Hills. Meerdere routes met verschillende moeilijkheidsgraden. Gratis, het hele jaar toegankelijk, maar bij nat weer glad.

National Museum of Scotland

Een van de beste musea van Groot-Brittannië — en volledig gratis. Van dinosaurussen tot de geschiedenis van Schotland tot Dolly, het gekloonde schaap (in originele vorm!). Het dakterras biedt een van de mooiste uitzichten over de Old Town. Reken minstens 3 uur, kinderen zijn er dol op.

Calton Hill

De heuvel aan het oostelijke einde van de Princes Street met het onvoltooide „Parthenon" (National Monument) en het Nelson Monument. De beste plek voor zonsondergangfoto's: Edinburgh Castle en de Old Town in het gouden licht, de Salisbury Crags daarachter. Gratis en in 10 minuten beklommen.

Scottish National Gallery

In het hart van de New Town aan de Princes Street: een uitstekende schilderijencollectie met werken van Rembrandt, Monet, Cézanne, Turner en natuurlijk Schotse meesters zoals Raeburn en Ramsay. Gratis.

Elke augustus verandert Edinburgh in de cultuurhoofdstad van de wereld. Meerdere festivals vinden gelijktijdig plaats en maken de stad tot het grootste culturele evenement op de planeet:

Edinburgh Festival Fringe

Het grootste kunstfestival ter wereld — meer dan 3.500 shows in meer dan 300 locaties: comedy, theater, dans, muziek, circus. Van wereldsterren tot totaal onbekende acts die in een kelder voor 12 mensen spelen. Veel shows zijn gratis (Free Fringe) of kosten 5–15£. De Royal Mile wordt een straatkunst-mijl, en het energieniveau van de stad is onbeschrijfelijk. Drie weken lang, van begin tot eind augustus.

Edinburgh International Festival

Het „serieuze" tegenhanger van de Fringe: hoogstaande opera, orkest, dans en theater in de grote huizen van de stad. Topensembles en -regisseurs van over de hele wereld. Tickets: 10–100£. Loopt parallel aan de Fringe.

Royal Edinburgh Military Tattoo

Op de Esplanade voor het Castle: militaire bands, doedelzak-ensembles, dansers en speciale eenheden van over de hele wereld in een spectaculaire show met het verlichte Castle als achtergrond. Kippenvel gegarandeerd. Tickets (30–80£) zijn maanden van tevoren uitverkocht.

Edinburgh Book Festival

Het grootste literatuurfestival ter wereld, met honderden auteurs-evenementen, lezingen en discussies. Voor boekenliefhebbers een droom.

De gastro-scène van Edinburgh heeft zich de afgelopen jaren radicaal veranderd. De stad heeft meerdere Michelin-aanbevelingen, een bloeiende streetfood-cultuur en natuurlijk de tijdloze klassiekers:

Ontbijt

Het Full Scottish Breakfast is een maaltijd voor de hele dag: eieren, bacon, Lorne Sausage (vierkante worstjes!), Haggis, Black Pudding, Baked Beans, toast, Tattie Scones en champignons. Daarbij sterke thee. In B&B's inbegrepen, in cafés 8–14£.

Lunch & Diner

• Grassmarket & Victoria Street: Variëteit van pubs tot fine dining. De Victoria Street (inspiratie voor de Wegisweg uit Harry Potter) heeft restaurants en speciaalzaken.
• Leith: Het culinaire hart van Edinburgh — van Michelin-restaurant tot authentieke Chippy. The Shore aan de haven is bijzonder sfeervol.
• Stockbridge: Brunchcultuur, bakkerijen en de zondagse boerenmarkt.

Wat je moet proberen

• Haggis, Neeps & Tatties — Het nationale gerecht. Ook verkrijgbaar als Haggis Bon Bons (gefrituurde hapjes) als pub-snack.
• Cullen Skink — Romige gerookte vissensoep uit de Speyside. Comfort Food op zijn best.
• Scotch Pie — Kleine vleespastei met gekruid lamsvlees. De klassieke snack.
• Cranachan — Dessert van havermout, whisky, room en frambozen. Perfect.

Edinburgh is de ideale plek om in de wereld van de Schotse whisky te duiken, zonder het land door te reizen:

Scotch Whisky Experience

Aan het bovenste einde van de Royal Mile, direct naast het Castle. Een interactieve tour door de whiskyproductie met een rit in een vat (!), gevolgd door een proeverij. De collectie omvat 3.384 flessen — de grootste ter wereld. Verschillende tourpakketten vanaf 18£.

Whisky-Bars

• The Scotch Malt Whisky Society (SMWS) — Exclusieve club met meer dan 400 Single-Cask-Whiskys. Dagkaarten voor niet-leden beschikbaar. In een prachtig Georgian Townhouse.
• Bow Bar — Legendarische pub in de Victoria Street met meer dan 300 whiskys en een eersteklas bierselectie. Geen muziek, geen schermen — alleen goede whisky en gesprekken.
• Cadenhead's Whisky Shop — Schotlands oudste onafhankelijke whisky-bottelaar (sinds 1842). Gratis proeverijen!