Literatuur — Pessoa, Saramago & de dichters

Portugal is een land van dichters en schrijvers. Voor een klein land heeft het een verbazingwekkend rijke literaire traditie, die reikt van middeleeuwse troubadourpoëzie tot hedendaagse wereldliteratuur.

Luís de Camões (1524–1580)

De nationale dichter van Portugal schreef „Os Lusíadas" (De Lusiaden) — een epos over Vasco da Gama's reis naar India, dat wordt beschouwd als het grootste werk van de Portugese literatuur. Camões was zelf zeeman en soldaat, verloor een oog in Marokko en bracht jaren door in India en Macau. De 10e juni (zijn sterfdag) is de nationale feestdag van Portugal (Dia de Portugal). Zijn graf bevindt zich in het klooster van de Jerónimos in Belém.

Fernando Pessoa (1888–1935)

Pessoa is de belangrijkste Portugese dichter van de 20e eeuw — en een van de origineelste van de wereldliteratuur. Zijn bijzonderheid: Hij schreef niet alleen onder zijn eigen naam, maar bedacht meer dan 70 heteroniemen — zelfstandige fictieve dichters met een eigen biografie, eigen stijl en eigen filosofie. De belangrijkste zijn Alberto Caeiro (een natuurverbonden herder), Ricardo Reis (een classicistische Horatius-epigoon) en Álvaro de Campos (een futuristische ingenieur). Pessoa ensceneerde debatten en briefwisselingen tussen zijn heteroniemen.

Pessoa bracht bijna zijn hele volwassen leven door in Lissabon, werkte als handelscorrespondent en schreef in cafés. Het Café A Brasileira in Chiado, voor welke een bronzen standbeeld van Pessoa zit, is een bedevaartsoord voor literatuurliefhebbers. Zijn voormalige woonhuis is nu het Casa Fernando Pessoa (museum en bibliotheek). Tijdens zijn leven publiceerde hij nauwelijks — zijn werk werd pas postuum samengesteld uit een kist met meer dan 25.000 manuscripten.

José Saramago (1922–2010)

Saramago ontving in 1998 de Nobelprijs voor Literatuur — als eerste (en tot nu toe enige) Portugeestalige auteur. Zijn stijl is onmiskenbaar: Lange, meanderende zinnen zonder alinea's, dialogen zonder aanhalingstekens, een narratieve zuiging die je niet meer loslaat.

Aanbevolen romans: „Het Memorial" (Memorial do Convento, over de bouw van het klooster van Mafra), „De Stad der Blinden" (Ensaio sobre a Cegueira, een verontrustende parabel over een blindheidsepidemie), „De Reis van de Olifant" (A Viagem do Elefante, het waargebeurde verhaal van een olifant die in de 16e eeuw van Lissabon naar Wenen reisde).

Andere belangrijke auteurs

• Eça de Queiroz (1845–1900) — de Portugese Flaubert. „De Maias" (Os Maias) is de grote sociale roman van de 19e eeuw
• António Lobo Antunes (*1942) — wordt naast Saramago beschouwd als de belangrijkste levende Portugese schrijver. Zijn romans over de koloniale oorlog in Angola zijn aangrijpend
• Lídia Jorge (*1946) — een van de belangrijkste stemmen van de hedendaagse Portugese literatuur, finaliste van de Internationale Booker Prize 2024