Ottomanen, verzet & vrijheidsstrijd
Het onoverwinnelijke bergland
Terwijl de Ottomanen vanaf de 15e eeuw de gehele Balkan veroverden, bleef het kerngebied van Montenegro in de bergen rond Cetinje een van de weinige regio's die nooit volledig werd onderworpen. De ontoegankelijke bergen, het fanatieke verzet van de stamgemeenschap en de traditie van gewapende strijd maakten Montenegro tot de hardnekkigste vijand van het Ottomaanse Rijk op de Balkan.
De Montenegrijnse samenleving was georganiseerd in Clans (plemena) — stamverbanden die autonoom regeerden, bloedvetes onderhielden en de strijd tegen de Ottomanen als heilige plicht beschouwden. De Vladika (bisschopsvorst) verenigde geestelijke en wereldlijke macht. De beroemdste Vladika's van de Petrović-Njegoš-dynastie regeerden van 1697 tot 1851:
- Petar I. Petrović-Njegoš (1782–1830) — Verenigde de stammen en versloeg de Ottomanen in de legendarische slag bij Krusi (1796) vernietigend.
- Petar II. Petrović-Njegoš (1830–1851) — Montenegros nationale dichter en een van de belangrijkste intellectuelen van de Balkan. Zijn versepos „Gorski Vijenac" (De Bergkrans) is het nationale epos van Montenegro en verplichte literatuur op elke school. Zijn mausoleum op de Lovćen is een nationaal heiligdom.
Koninkrijk Montenegro (1878–1918)
Op het Congres van Berlijn 1878 werd Montenegro als onafhankelijke staat internationaal erkend — samen met Servië en Roemenië. Onder Koning Nikola I. (regeerde 1860–1918) beleefde het land een modernisering: Cetinje kreeg ambassades, scholen, een theater en de eerste grondwet (1905). Koning Nikola — „de schoonvader van Europa" — huwde zijn dochters uit aan koningshuizen in Servië, Rusland en Italië en maakte Montenegro tot een erkende speler in de Europese diplomatie.
