Mentaliteit & Dagelijks leven

Twee Kroatische woorden verklaren de mentaliteit beter dan welke reisgids ook:

Fjaka (spreek uit: „Fyah-ka") — een Dalmatisch concept dat niet te vertalen is. Het beschrijft een toestand van aangename traagheid, een bewust nietsdoen, het laten meedrijven in de middagzon. Fjaka is geen luiheid, maar een levensfilosofie: Het besef dat sommige dingen kunnen wachten en dat het moment belangrijker is dan de to-do-lijst.

Polako (spreek uit: „Po-lah-ko") — „langzaam", „rustig aan". Het tegenovergestelde van Duitse stiptheid. „Polako" hoor je overal: in de bus die te laat komt, in het restaurant waar het eten op zich laat wachten, bij de klusjesman die „morgen" zegt (wat „ergens volgende week" betekent). Niet druk maken — polako.

Koffiecultuur

Kroaten drinken niet zomaar koffie — ze praktiseren koffie. Een „kava" (koffie, altijd espresso of Turkse koffie) is een sociaal ritueel dat gemakkelijk 1-2 uur duurt. Men ontmoet elkaar, kletst, observeert voorbijgangers, kletst verder. De terrassen van de cafés zijn de woonkamers van Kroatië. Vooral op zaterdagochtend in Zagreb (Tkalčićeva, Bogovićeva) of Split (Riva) is de „kava" een verplicht nummer.

Gastvrijheid

Kroatische gastvrijheid is legendarisch en oprecht. Wie bij een familie wordt uitgenodigd, kan zich op een feestmaal voorbereiden dat alle verwachtingen overtreft. „Jedi, jedi!" (Eet, eet!) is de constante herhaling. De lege bord wordt geïnterpreteerd als een teken dat je nog honger hebt — en er wordt bijgevuld. De gastheer zal altijd beweren dat het „niets bijzonders" is — terwijl je je door zeven gangen werkt.

Een klein cadeautje (wijn, pralines) wordt gewaardeerd, maar niet verwacht. Schoenen uitdoen bij het betreden van een woning — dat is vanzelfsprekend.

Familie

De familie is het centrum van het Kroatische leven. Kinderen wonen vaak tot hun huwelijk bij hun ouders (ook als ze 30+ zijn), zondagse maaltijden met de grootfamilie zijn heilig, en grootouders zijn stevig betrokken bij de kinderopvang. Het sociale netwerk bestaat primair uit familie — niet uit de staat.