Geschiedenis

Voordat de Europeanen kwamen, leefden de Khoikhoi (herders) en San (jagers en verzamelaars) al tienduizenden jaren aan de Kaap. Zij noemden de Tafelberg „Hoerikwaggo" — Berg in de zee. Hun geschiedenis werd door de kolonisatie bijna volledig uitgewist.

De Nederlanders (1652–1795)

Jan van Riebeeck landde op 6 april 1652 aan de Kaap — niet om zich te vestigen, maar om een voedingsstation voor de schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) op weg naar Azië op te richten. De Company's Garden in Kaapstad is de historische locatie van deze eerste groentetuin. Wat begon als een bevoorradingspost, werd snel een kolonie: De VOC haalde slaven uit Indonesië, Maleisië, Madagaskar, Mozambique en India — hun nakomelingen vormen vandaag de Kaap-Maleise en „Coloured"-gemeenschap van Kaapstad. De Khoikhoi werden verdreven, gedood of als arbeidskrachten tot slaaf gemaakt.

De Britten (1795–1910)

De Britten namen de Kaap over in 1795 (definitief in 1806) en brachten de Engelse taal, het rechtssysteem en — cruciaal — de afschaffing van de slavernij in 1834. De voormalige slaven bleven echter grotendeels zonder land, onderwijs en politieke rechten. Veel Boeren (Nederlandse kolonisten) verlieten de Kaapkolonie in de „Grote Trek" naar het noorden om aan de Britse controle te ontsnappen — het begin van een splitsing die Zuid-Afrika tot op heden tekent.

De Apartheid (1948–1994)

In 1948 kwam de Nationale Partij aan de macht en vestigde het systeem van Apartheid (Afrikaans voor „gescheidenheid") — de systematische rassenscheiding die Zuid-Afrika bijna 50 jaar zou definiëren. Kaapstad was bijzonder getroffen:

• Group Areas Act (1950) — Mensen werden naar „ras" geclassificeerd en gedwongen in gescheiden woongebieden te leven. Het meest catastrofale gevolg in Kaapstad: de vernietiging van District Six. In 1966 werd de multiculturele binnenstadswijk tot „whites only"-gebied verklaard, meer dan 60.000 mensen werden naar de Cape Flats verbannen, hun huizen gesloopt. Het trauma werkt tot op de dag van vandaag door.
• Robben Island — Het gevangeniseiland werd een symbool van verzet: Nelson Mandela, Walter Sisulu, Ahmed Kathrada en honderden andere politieke gevangenen werden hier opgesloten — en braken niet.
• Townships — Honderdduizenden niet-blanke inwoners van Kaapstad werden naar de Cape Flats verhuisd — Langa (1927, oudste township), Gugulethu, Khayelitsha en andere. Deze nederzettingen bepalen tot op heden het stadsbeeld.

De Weg naar Vrijheid

Op 11 februari 1990 werd Nelson Mandela vrijgelaten uit de Drakenstein Prison bij Paarl — een moment dat de wereld veranderde. Hij hield zijn eerste toespraak als vrij man vanaf het balkon van het City Hall aan de Grand Parade in Kaapstad. In 1994 vonden de eerste vrije verkiezingen plaats, en de regenboognatie was geboren. Kaapstad heeft de weg van verzoening ingeslagen, maar worstelt nog steeds met de gevolgen van de apartheid: ongelijkheid, ruimtelijke segregatie en sociale spanningen blijven uitdagingen.