Arthur's Seat & Holyrood

Arthurs Seat is een 251 meter hoge gedoofde vulkaan midden in Edinburgh — en een van de redenen waarom de stad zo uniek is. Waar anders ter wereld kun je vanuit een middeleeuwse oude stad een vulkaan beklimmen en vanaf de top een grote stad, de zee en de Highlands tegelijkertijd zien?

De wandeling

De beklimming naar de top is matig en voor iedereen haalbaar — geen klimuitrusting nodig, maar stevig schoeisel aanbevolen (rotsen kunnen glad zijn). De hoofdroute vanaf het Palace of Holyroodhouse duurt 45–60 minuten en voert over rotsachtige paden met steeds spectaculairder uitzicht.

• Hoofdroute (vanaf Holyrood): Begin bij het paleis, langs de Salisbury Crags, dan de bergkam op. De directste weg, maar steil aan het einde.
• Dunsapie-route (vanuit het oosten): Zachtere beklimming vanaf Dunsapie Loch. Geschikter voor gezinnen, iets langer.
• Salisbury Crags Walk: Als je niet naar de top wilt — het pad langs de kliffen biedt adembenemende uitzichten over de stad, zonder de volledige wandeling.

Het uitzicht vanaf de top

360-graden panorama: Edinburgh Castle en de Old Town in het westen, de Pentland Hills in het zuiden, de Firth of Forth en de zee in het noorden, en bij helder zicht de Highlands aan de horizon. Bij zonsopgang is de top het meest magisch — de stad ontwaakt onder je, terwijl het eerste licht de torens verguldt.

Het Palace of Holyroodhouse is de officiële Schotse residentie van de Britse monarch — aan het onderste einde van de Royal Mile, aan de voet van Arthurs Seat gelegen. Sinds de 15e eeuw zetel van Schotse koningen, is het paleis vooral verbonden met één figuur: Mary, Queen of Scots.

Wat je ziet

• Mary's Chambers: De vertrekken waar Mary Stuart woonde — en waar haar privésecretaris David Rizzio in 1566 voor haar ogen werd vermoord (naar verluidt met 56 messteken, door een groep edelen, geleid door haar eigen echtgenoot Lord Darnley). De bloedvlek op de vloer is legendarisch — of hij echt of nagemaakt is, weet niemand meer.
• The Great Gallery: 44 meter lang, met 96 portretten van Schotse koningen (echt en legendarisch), geschilderd door Jacob de Wet in de 17e eeuw. Veel van de portretten zijn verzonnen — maar ze vertellen het verhaal dat Schotland zichzelf wilde vertellen.
• Holyrood Abbey: De ruïne van de aangrenzende Augustijnerabdij (gesticht in 1128) is sfeervol en fotogeniek — het open dak geeft zicht op de hemel, de gotische bogen staan als skeletten. Gratis inbegrepen bij het paleisticket.
• Queens Gallery: Wisselende tentoonstellingen uit de Royal Collection — kunst die de monarchie door de eeuwen heen heeft verzameld.

De Calton Hill (103 m) aan het oostelijke einde van de Princes Street is Edinburghs mooiste uitkijkpunt — en de plek voor HET klassieke Edinburgh-uitzicht dat je van elke ansichtkaart kent. De beklimming duurt slechts 10 minuten via trappen vanaf de Waterloo Place.

Wat je op de top vindt

• National Monument: De onvoltooide zuilen van een Griekse tempel (1826, naar het voorbeeld van het Parthenon) — het geld raakte op, en zo staat het tot op de dag van vandaag als een fragment. De lokale bevolking noemt het liefdevol „Edinburghs Schande" of „Scotlands Folly". In werkelijkheid is het prachtig, vooral bij zonsondergang.
• Nelson Monument: Een toren ter ere van admiraal Nelson, met uitzicht over de stad. Te beklimmen voor een kleine toegangsprijs (£8).
• Dugald Stewart Monument: De ronde tempel die het meest gefotografeerde Edinburgh-uitzicht omlijst: Castle, Old Town en Arthurs Seat op de achtergrond. HET fotomotief.
• City Observatory: Het historische observatorium (1818) is tegenwoordig een kunstcentrum en café — tentoonstellingen en koffie met uitzicht.

Zonsondergang

Calton Hill is DE zonsondergangplek van Edinburgh. In de zomer (juni/juli) gaat de zon onder achter het Castle, en wordt de hele Old Town in gouden licht gedompeld. Neem een jas mee (de wind is boven sterker dan beneden) en een camera. Het moment waarop de zon achter de torens van de Old Town zinkt en het National Monument goud oplicht, is onvergetelijk.

Het Scottish Parliament (geopend in 2004) aan de voet van de Royal Mile, tegenover het Palace of Holyroodhouse, is een van de meest controversiële en fascinerende gebouwen van Groot-Brittannië. Ontworpen door de Catalaanse architect Enric Miralles (die voor de voltooiing stierf), moest het „uit het land groeien" — een verbinding van architectuur en Schots landschap.

De architectuur

Het gebouw is een architectonisch statement: organische vormen, beton, staal, graniet en eikenhout. De gevel is geïnspireerd door omgekeerde boten (de Schotse maritieme traditie), de ramen door Henry Raeburns schilderij „The Skating Minister". De bouwkosten explodeerden van geschatte £40 miljoen naar meer dan £414 miljoen — een schandaal dat het gebouw jarenlang in de kritiek hield. Vandaag de dag wordt het algemeen erkend als een architectonisch meesterwerk.

Bezoek

• Geleide rondleidingen: Gratis 45-minuten durende rondleidingen door het gebouw, de Debating Chamber en de Garden Lobby. Van tevoren aanmelden!
• Debatdagen: Wanneer het parlement vergadert (wo-do tijdens de zittingsperioden), kun je vanaf de publieke galerij de debatten beluisteren — gratis. Schotse politiek live.
• Tentoonstelling: Een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van het Schotse parlement — van de oprichting in 1235 via de ontbinding in 1707 tot het herstel in 1999.