Fjorden, Gletsjers & Noorderlicht
Hoe fjorden ontstaan
Fjorden zijn door gletsjers uitgesneden, diep in het land reikende zeearmen. Tijdens de ijstijden (de laatste eindigde ongeveer 10.000 jaar geleden) schoven enorme gletsjers door de dalen naar de zee. Hun gewicht (tot 3 km dik!) schuurde diepe U-vormige dalen in de rotsen. Toen het ijs smolt, overstroomde de zee deze dalen — de fjorden waren geboren.
De fjorden van Noorwegen zijn zo spectaculair omdat de bergen hier steil en hoog zijn (tot 1.800 m) en de dalen ongelooflijk diep (de Sognefjord reikt 1.308 m onder de zeespiegel). De combinatie van diepte, smalheid en hoogte van de rotswanden is wereldwijd uniek.
Gletsjers
Noorwegen heeft meer dan 1.600 gletsjers — ze bedekken ongeveer 1% van het landoppervlak. De Jostedalsbreen is met 487 km² de grootste vastelandgletsjer van Europa. Zijn armen (Briksdalsbre, Nigardsbreen, Bøyabreen) reiken bijna tot in de fjorden. De Folgefonna bij Bergen biedt zomerskiën.
De gletsjers smelten echter snel: Sinds 1900 hebben Noorse gletsjers gemiddeld 30–40% van hun massa verloren. De klimaatverandering is in Noorwegen bijzonder zichtbaar.
Noorderlicht (Aurora Borealis)
Noorderlicht ontstaat wanneer elektrisch geladen deeltjes van de zonnewind de aardatmosfeer raken. De ligging van Noorwegen in het poollicht-ovaal (65–72° noordelijke breedte) maakt Noord-Noorwegen tot een van de beste observatieplekken ter wereld.
- Kleuren: Groen (meest voorkomend, zuurstof op 100 km hoogte), Rood (zuurstof op 200 km hoogte), Violet/Blauw (stikstof)
- Beste tijd: September–maart, 21:00–01:00 uur
- Beste locaties: Tromsø, Alta, Lofoten, Senja, Noordkaap
- Voorwaarden: Heldere hemel, weinig maanlicht, hoge zonneactiviteit (KP-index >= 3)
