De tempelvelden van Bagan

2.000 tempels op een vlakte

Bagan (sinds 2019 officieel UNESCO-werelderfgoed) is een van de adembenemendste archeologische plekken ter wereld. Op een oppervlakte van 36 km² strekken zich meer dan 2.200 tempels, pagodes en kloosters uit uit de 9e tot 13e eeuw — de overblijfselen van een eens machtige stad met meer dan 10.000 religieuze bouwwerken. Alleen Angkor Wat in Cambodja kan het qua omvang en impact met Bagan opnemen — maar terwijl Angkor door de jungle wordt omgeven, liggen de tempels van Bagan open op een uitgestrekte, droge vlakte, doorsneden door de machtige Irrawaddy-rivier.

Het Koninkrijk van Bagan (1044–1287) was het eerste verenigde Birmese rijk en een machtscentrum van het Theravada-boeddhisme. Koning Anawrahta begon de massale tempelbouw nadat hij het Theravada-boeddhisme als staatsreligie had gevestigd. Meer dan 250 jaar lang stichtten koningen, edelen en welgestelde burgers tempel na tempel — elk een daad van religieuze verdienste, die de bouwers een beter volgend leven moest verzekeren. Het Mongoolse Rijk onder Kublai Khan maakte in 1287 een einde aan dit tijdperk — de stad werd verlaten, de tempels bleven.

De belangrijkste tempels

• Ananda-tempel (1105): De elegantste tempel van Bagan en een meesterwerk van de Mon-architectuur. Wit gebouw met gouden toren, vier staande Boeddha-beelden (elk 9,5 m hoog). Afhankelijk van het standpunt glimlachen de Boeddha's of kijken ze ernstig — een optisch effect van de beeldhouwers.
• Shwezigon-pagode: De belangrijkste pagode van Bagan, goudglanzend en prototype voor alle latere Birmese pagodes. Bevat naar verluidt een tand en een voorhoofdsreliquie van Boeddha. Begonnen door koning Anawrahta, voltooid door zijn opvolger.
• Dhammayangyi-tempel (1170): De massiefste tempel van Bagan, gebouwd door koning Narathu — die zijn vader en broer vermoordde en de tempel uit angst voor karmische vergelding liet bouwen. Het metselwerk is zo precies dat er naar verluidt geen naald tussen de stenen past. Narathu liet arbeiders, wier voegen niet perfect waren, de handen afhakken.
• Sulamani-tempel (1183): Bekend als „Kroonjuweel" vanwege zijn harmonieuze proporties en goed bewaarde muurschilderingen met scènes uit het leven van Boeddha en het dagelijks leven van de Bagan-periode.
• Htilominlo-tempel (1218): Laatste grote tempel van de Bagan-periode. Fijne stucwerken en geglazuurde terracotta tegels. De naam betekent „Troon van de wens van de koning".
• Bu Paya: Kleine gouden pagode direct aan de Irrawaddy-oever — de perfecte plek voor een zonsondergang aan de rivier. Werd bij de aardbeving van 2016 beschadigd en gerestaureerd.