Muziek — De ziel van Brazilië

Als Brazilië een taal heeft die iedereen begrijpt, dan is het de muziek. Weinig landen hebben zoveel muziekgenres voortgebracht die de wereld hebben veranderd:

★★★ Samba

De ziel van Brazilië. Samba ontstond begin 20e eeuw in de Afro-Braziliaanse gemeenschappen van Rio — uit een mix van Afrikaanse ritmes, Portugese melodieën en inheemse invloeden. Tegenwoordig zijn er tientallen samba-stijlen: Samba de Roda (Bahia), Samba-Enredo (carnavalscholen), Pagode (feest-samba met banjo en pandeiro), Samba de Raiz (traditionele samba). De sambascholen (Escolas de Samba) in Rio zijn geen scholen, maar gemeenschapsorganisaties met duizenden leden.

★★★ Bossa Nova

De meest elegante muziek die Brazilië ooit heeft voortgebracht: Eind jaren 1950 vermengden Antônio Carlos Jobim, João Gilberto en Vinícius de Moraes jazzharmonieën met samba-ritmes en creëerden een genre dat de wereld betoverde. „The Girl from Ipanema" (1962) is een van de meest gespeelde nummers aller tijden. Bossa Nova klinkt als Ipanema bij zonsondergang: nonchalant, melancholisch, perfect.

★★★ MPB (Música Popular Brasileira)

De verdere ontwikkeling van Bossa Nova vanaf de jaren 1960 — de gouden standaard van Braziliaanse popmuziek. Caetano Veloso, Gilberto Gil, Milton Nascimento, Chico Buarque, Elis Regina: kunstenaars die muziek, poëzie en politiek protest tot een kunstvorm hebben versmolten. Tijdens de militaire dictatuur was MPB de stem van het verzet — sommige artiesten gingen in ballingschap.

★★ Tropicália

De psychedelische cultuurbeweging van de late jaren 1960: Caetano Veloso en Gilberto Gil mengden MPB met rock, elektronica en avant-garde. Politiek subversief, muzikaal revolutionair. Het album „Tropicália ou Panis et Circenses" (1968) is Brazilië's „Sgt. Pepper".

Andere genres

• Forró: De dans en muziek van het noordoosten. Accordeon, zabumba-trommel, triangel. Luiz Gonzaga is de koning. Vrolijk, zweterig, aanstekelijk.
• Axé: Carnavalsmuziek uit Salvador, energiek, percussief. Olodum (de drumgroep van Paul Simons „Rhythm of the Saints").
• Sertanejo: Braziliaanse countrymuziek — tegenwoordig de populairste muziekstijl van het land. Kitscherig, pakkend, overal.
• Funk Carioca: Bass-zware, energieke hiphop uit de favela's van Rio. Controversieel, provocerend, alomtegenwoordig.

Oscar Niemeyer — Brazilië's architectuurgenie

Oscar Niemeyer (1907–2012) was de invloedrijkste architect van Brazilië en een van de belangrijkste van de 20e eeuw. Zijn handelsmerken: gebogen vormen, vrije curves, beton als sculpturaal materiaal. Zijn meesterwerk: de hele stad Brasília — de futuristische hoofdstad, die hij samen met stedenbouwkundige Lúcio Costa in slechts 4 jaar uit het niets oprichtte (1956–1960). Andere iconen: het MAC in Niterói (de „Ufo"), het Museu Oscar Niemeyer in Curitiba, de kathedraal van Brasília.

Street Art

Brazilië heeft een van de levendigste street-art-scenes ter wereld. São Paulo is de officieuze hoofdstad: Eduardo Kobra, Os Gêmeos, Nunca, Cranio — Braziliaanse streetart-kunstenaars zijn wereldwijd in musea vertegenwoordigd. In Rio is de Escadaria Selarón een pelgrimsoord, en in Vila Madalena (São Paulo) de Beco do Batman. Maar ook in Salvador, Recife en Belo Horizonte bloeit de scene.

Literatuur

Machado de Assis (1839–1908) wordt beschouwd als de grootste Braziliaanse schrijver — een Afro-Braziliaanse autodidact die met „Epitaph van een kleine winnaar" en „Dom Casmurro" wereldliteratuur creëerde. Andere belangrijke stemmen: Jorge Amado (Bahia-romans), Clarice Lispector (existentialistische verhalen), Paulo Coelho (De Alchemist — de bestverkochte Braziliaanse roman aller tijden).