Sintra & omgeving

Het Palácio da Pena is het iconischste bouwwerk van Portugal — en een van de gekste paleizen van Europa. Op de op een na hoogste top van de Serra de Sintra (529 m) troont deze droom in Technicolor: felgele torens, rode terrassen, blauwe azulejo-tegels, Moorse bogen, gotische torentjes en een manuelinische kapel — alles wild door elkaar, als gedroomd door een koortsige romanticus. En dat was hij ook.

Koning Fernando II., een Duitse prins uit het huis Saksen-Coburg-Gotha (neef van koningin Victoria en prins Albert), liet het paleis vanaf 1842 bouwen op de ruïnes van een Hiëronymietenklooster uit de 15e eeuw. Fernando was kunstenaar, romanticus en geobsedeerd door het idee om alle bouwstijlen van de wereld in één gebouw te verenigen. Het resultaat is een architectonische waanzin die op de een of andere manier werkt — Neuschwanstein ontmoet Alhambra ontmoet het klooster van Belém.

Het interieur is even fascinerend: Het originele meubilair uit de 19e eeuw is bijna volledig bewaard gebleven. Men doorloopt koninklijke vertrekken met stucwerk en muurschilderingen, een Arabische kamer met trompe-l'oeil-wanddecoratie, de kapel met een albasten altaarstuk van Nicolau Chanterene en de keuken met het koperen keukengerei waarin de laatste maaltijden van de Portugese monarchie werden bereid. Koningin Amélia verliet het paleis in 1910 in haast — twee dagen na de uitroeping van de republiek.

Het Parque da Pena rondom het paleis is zelf een meesterwerk: 200 hectare met meer dan 2.000 plantensoorten uit alle werelddelen — reuzenvarens uit Australië, Japanse camelia's, Californische mammoetbomen, Braziliaanse boomvarens. Fernando II. liet planten uit de hele wereld importeren en een romantisch landschapspark aanleggen, dat vandaag de dag aanvoelt als een betoverd oerwoud.

Op heldere dagen reikt het uitzicht vanaf het terras van het paleis tot Lissabon en over de Taag tot aan de Serra da Arrábida. Bij typische Sintra-mist zweeft het paleis surrealistisch boven de wolken — een onvergetelijk beeld.

De Quinta da Regaleira is de mysterieuste plek van Portugal — een landgoed dat eruitziet als een mix van Hogwarts, een vrijmetseltempel en een Victoriaanse gothic-roman. En dat is het ook, in zekere zin.

De Braziliaanse miljonair António Augusto Carvalho Monteiro, entomoloog, vrijmetselaar en esotericus, kocht het landgoed in 1892 en liet het door de Italiaanse decorontwerper Luigi Manini omvormen tot een monument van occulte symboliek. Elke steen, elke trap, elke toren heeft een gecodeerde betekenis — Tempeliers, Rozenkruisers, alchemie, Dantes Goddelijke Komedie.

Het absolute hoogtepunt is de Poço Iniciático (Initiatieput) — een 27 meter diepe, omgekeerde toren die spiraalvormig de aarde in leidt. Negen niveaus, geïnspireerd door de negen kringen van de hel in Dantes Inferno, met vrijmetselaarsymbolen op elke trede. Beneden aangekomen, staat men op een Tempelierskruis en kijkt men omhoog naar een gat dat de hemel omlijst. Van daaruit leiden ondergrondse tunnels naar watervallen, grotten en een meer met stapstenen. Het is een theatraal meesterwerk.

Het paleis zelf is een neogotisch-manuelinische fantasie met kunstige stenen gevels, waterspuwers, torentjes en erkers. Binnenin: een kapel met fresco's vol alchemistische symbolen, een jachtkamer en prachtige salons. Het gebouw is indrukwekkend, maar wordt overschaduwd door de tuinen.

De tuinen zijn een doolhof van kronkelende paden, verborgen grotten, watervallen, meren en mythologische sculpturen. Men kan er urenlang verdwalen — en dat moet men ook doen. Elk pad leidt naar een nieuwe ontdekking: een bronnetje achter varens, een brug over een kunstmatige waterval, een verborgen kapel.

Het Palácio Nacional de Sintra — ook wel Paço Real of Palácio da Vila genoemd — staat midden in het historische centrum en is direct herkenbaar aan zijn twee enorme, conische schoorstenen, die als gigantische kegels boven de oude stad uittorenen. Deze schoorstenen behoren tot de voormalige paleiskeuken en zijn het herkenningspunt van Sintra.

Terwijl het Pena-paleis de romantische fantasie belichaamt, is het Nationaal Paleis echte geschiedenis. Meer dan 800 jaar lang — van de 10e eeuw (Moorse tijd) tot 1910 (einde van de monarchie) — diende het als koninklijke zomerresidentie. Elke periode liet zijn sporen achter: Moorse patio's met waterbekkens, gotische kapellen, manuelinische ramen en barokke salons.

De hoogtepunten binnen zijn adembenemend:

• Sala dos Cisnes (Zwanenzaal) — de grootste zaal van het paleis, waarvan het plafond is versierd met 27 met de hand geschilderde zwanen op houten panelen (15e eeuw). Elke zwaan is uniek
• Sala das Pegas (Eksterkamer) — het plafond toont 136 eksters, elk met een roos in de snavel en de spreuk „Por Bem" (Tot het goede). Volgens de legende liet koning João I. de eksters schilderen nadat de hofdames hem hadden betrapt bij het kussen van een hofdame en daarover hadden geroddeld — de eksters symboliseren de praatgrage dames
• Sala dos Brasões (Wapenzaal) — een koepelplafond met de wapens van 72 Portugese adellijke families en de muren volledig bedekt met blauw-witte azulejos uit de 18e eeuw. Een van de mooiste kamers van Portugal
• Arabische kamer — met originele Moorse azulejos uit de 15e/16e eeuw, die tot de oudste in Portugal behoren

Het paleis is minder druk dan het Pena-paleis en de Regaleira, omdat veel bezoekers het links laten liggen. Een fout — de sfeer hier is intiemer en de geschiedenis tastbaarder. Plan 45–60 minuten voor het bezoek.

„Aqui… onde a terra se acaba e o mar começa" — Hier, waar de aarde eindigt en de zee begint. Zo beschreef de Portugese nationale dichter Luís de Camões het Cabo da Roca, het meest westelijke punt van het Europese vasteland. Op 38°47' noorderbreedte en 9°30' westerlengte steekt een 140 meter hoge klif uit in de Atlantische Oceaan — achter je ligt heel Europa, voor je alleen water tot aan Amerika.

De plek heeft een ruige, door de wind geteisterde schoonheid. Een witte vuurtoren uit de 18e eeuw staat op de klif, omgeven door lage, door de wind gevormde vegetatie. De kliffen vallen loodrecht in de woeste zee. Bij storm slaan de golven tot 30 meter hoog tegen de rotsen. Bij helder weer zie je de Berrichon-eilanden aan de horizon.

In het kleine bezoekerscentrum (voormalig wachthuis) kan men een officieel certificaat laten opstellen dat bevestigt dat men op het meest westelijke punt van Europa was (ca. 11€ voor het eenvoudige certificaat, 25€ voor de Deluxe-versie op perkament). Kitsch? Ja. Doet men het toch? Natuurlijk.

De ware magie ligt in de wandeltocht langs de kliffen. Vanaf Cabo da Roca leiden paden naar het noorden naar Praia da Ursa (een van de mooiste en wildste stranden van Portugal, alleen bereikbaar via een steile afdaling van 20 minuten) en naar Praia da Adraga. Naar het zuiden gaat het naar Praia do Guincho, een legendarische wind- en kitesurfplek.

Het meest indrukwekkend is Cabo da Roca bij zonsondergang — wanneer de zon in de Atlantische Oceaan zakt en de lucht in oranje en violet explodeert. Kom minstens 30 minuten voor zonsondergang en verzeker jezelf van een plekje op de klif. In de zomer gaat de zon pas rond 21:00 uur onder, perfect na een dag in Sintra.

Cascais (spreek uit: Kasch-KAISCH) is de elegante badplaats aan de monding van de Taag — 30 minuten ten westen van Lissabon en een andere wereld. Wat ooit een slaperig vissersdorp was, werd in 1870 gekozen als zomerresidentie van de Portugese koning Luís I en ontwikkelde zich tot een exclusieve badplaats voor de Europese aristocratie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Cascais een toevluchtsoord voor verdreven koninklijke families en spionnen — Ian Fleming zou hier inspiratie hebben opgedaan voor James Bond.

Tegenwoordig is Cascais een perfecte mix van vissersdorp en kosmopolitisme. Het historische centrum rond de baai is schilderachtig mooi: pastelkleurige huizen, geplaveide straatjes, een mooie vesting aan het water (Cidadela de Cascais, nu een luxe hotel), elegante villa's en daartussen vissersboten die nog elke ochtend uitvaren.

De Boca do Inferno (Helmond) is een natuurlijke rotsboog ten westen van het centrum, waar de Atlantische Oceaan met donderend geweld tegenaan slaat. Bij storm schieten fonteinen door het gat — spectaculair en gemakkelijk te voet bereikbaar (15 min. vanaf het centrum langs de kustpromenade).

Het Museu Condes de Castro Guimarães is een sprookjeskasteel aan het water met een kleine, fijne collectie (entree 4€). Interessanter is het Casa das Histórias Paula Rego, een door Pritzker-prijswinnaar Eduardo Souto de Moura ontworpen museum, dat de werken van de grote Portugese schilderes Paula Rego toont (entree 5€).

Het mooiste strand is de Praia do Guincho, 8 km ten westen van Cascais — een enorm zandstrand dat als een van de beste wind- en kitesurfspots van Europa wordt beschouwd. De golven kunnen enorm zijn, zwemmen is alleen veilig bij kalme zee. Aan het strand ligt het legendarische restaurant Bar do Guincho — verse vis met uitzicht op zee.

Het Palácio Nacional de Mafra is het grootste bouwwerk van Portugal — en een monument van koninklijke grootheidswaanzin. Wat begon als een bescheiden klooster voor 13 monniken, groeide dankzij de goudstromen uit Brazilië uit tot een kolossaal paleis-kloostercomplex met 1.200 kamers, 4.700 deuren, 2.500 ramen, 156 trappen en een basiliek die twee identieke klokkentorens met in totaal 114 klokken bekroont — het grootste historische klokkenspel ter wereld.

Koning João V. gaf de opdracht voor de bouw in 1717, nadat zijn vrouw hem eindelijk een troonopvolger had geschonken. De gelofte: een klooster bouwen. De realiteit: een paleis bouwen dat Versailles in de schaduw zou stellen. Op het hoogtepunt werkten er 45.000 mensen tegelijkertijd op de bouwplaats — meer dan bij de piramides. Dwangarbeid, deserties en sterfgevallen waren aan de orde van de dag. De Nobelprijswinnaar José Saramago heeft dit verhaal vereeuwigd in zijn roman „Het Memorial" (O Memorial do Convento).

De bibliotheek is het onbetwiste hoogtepunt: een 88 meter lange zaal met een rococoplafond en 36.000 in leer gebonden banden uit de 14e tot 19e eeuw. Wat de bibliotheek uniek maakt: een kolonie van vleermuizen die al eeuwen in de boekenkasten leeft en de boeken beschermt tegen insectenplagen — natuurlijke ongediertebestrijding sinds de 18e eeuw. De bibliotheek behoort sinds 2019 tot het UNESCO-werelderfgoed.

Andere hoogtepunten: de basiliek met zijn Italiaanse marmer en jaspisaltaren, het ziekenhuis van de monniken (ziekenkamers met direct uitzicht op het altaar, zodat de zieken de mis konden volgen) en het jachtgebied Tapada Nacional de Mafra, een 800 hectare groot ommuurd wildpark met herten, wilde zwijnen en roofvogels (apart toegangsbewijs: 6€, rondleidingen op jeepsafari: 15€).

Mafra ligt 28 km ten noordwesten van Lissabon en is gemakkelijk met de auto bereikbaar (35 min.). De bus vanuit Lissabon (Ericeira-lijn vanaf Campo Grande) duurt ongeveer 50 min. Plan minstens 2 uur voor het paleis, met Tapada een halve dag.

Sintra in één dag „doen" is de meest voorkomende vraag — en het eerlijke antwoord: Het is mogelijk, maar stressvol. Twee dagen zijn ideaal. Hier de beste strategieën voor beide scenario's.

Optie A: Sintra in één dag (ambitieus)

Dit plan werkt alleen met een vroege start en strikte tijdsplanning:

• 8:30 uur: Aankomst station Sintra (trein vanaf Lissabon Rossio 7:50 uur, 40 min., 2,35€)
• 9:00 uur: Taxi/Uber naar Palácio da Pena (ca. 8€). Neem niet de bus — de wachtrij in de ochtend kost 20 min.
• 9:00–11:00 uur: Pena-paleis + park
• 11:15 uur: Te voet bergafwaarts naar Quinta da Regaleira (ca. 20 min. door het bos, bewegwijzerd)
• 11:30–13:00 uur: Quinta da Regaleira
• 13:00–14:00 uur: Lunch in het centrum (Tascantiga: modern-Portugees, hoofdgerechten 12–18€)
• 14:00–14:45 uur: Palácio Nacional de Sintra (45 min. is voldoende)
• 15:00 uur: Bus 403 naar Cabo da Roca (40 min.)
• 15:45–16:30 uur: Cabo da Roca
• 16:45 uur: Bus 403 verder naar Cascais (30 min.)
• 17:30–19:00 uur: Cascais verkennen, diner aan de haven
• 19:30 uur: Trein Cascais → Lissabon Cais do Sodré (40 min., 2,35€)

Optie B: Sintra in twee dagen (aanbevolen)

Dag 1 — Sintra: Pena-paleis in de ochtend, Castelo dos Mouros (kasteelruïne met panoramisch uitzicht, 8€), lunch in het centrum, Quinta da Regaleira in de middag, Nationaal Paleis, diner in Sintra (overnachten in Sintra: bijv. Chalet Saudade vanaf 95€).

Dag 2 — Kust: Cabo da Roca in de ochtend, wandeling naar Praia da Ursa, lunch in Azenhas do Mar (dorp op de klif — fotogeniek!), 's middags Cascais, 's avonds trein terug naar Lissabon.

Reis

De trein vanaf Lissabon Rossio (of Oriente) naar Sintra rijdt elke 20 minuten en duurt 40 minuten (2,35€ met Viva Viagem/Navegante-kaart). In Sintra bij het station zijn er bussen (Scotturb lijn 434 naar het Pena-paleis: 7€ rondrit, lijn 435 naar Regaleira: 5€ rondrit), taxi's en Uber.

Kosten

Een dag in Sintra is niet goedkoop. Realistisch budget per persoon:

• Treinticket heen/terug: 5€
• Pena-paleis + park: 14€
• Quinta da Regaleira: 10€
• Nationaal Paleis: 10€
• Bussen/taxi: 10–15€
• Lunch: 12–20€
• Totaal: ca. 60–75€

Belangrijke aanwijzingen

Weer: Sintra ligt in een microklimaat — het is hier bijna altijd 3–5°C koeler dan in Lissabon en vaak mistig of vochtig, zelfs als de zon in Lissabon schijnt. Een lichte jas en stevige schoenen zijn verplicht, ook in de zomer.

Eten: De restaurants direct aan de Praça da República zijn toeristisch en duur. Beter: de zijstraten verkennen. Piriquita (sinds 1862) is legendarisch voor de Travesseiro-pastei — een met amandel gevulde bladerdeegkussen. Queijada de Sintra (verse kaastaartjes) is de andere lokale specialiteit — het beste bij Sapa of Piriquita II.