Eten & Drinken

De traditionele Noorse keuken (Husmannskost) is hartig, seizoensgebonden en door de natuur beïnvloed. Vis, lam, aardappelen en zuivelproducten vormen de basis:

Vis & Zeevruchten

• Gravlaks: Gemarineerde zalm met dille — Noors beroemdste bijdrage aan de wereldkeuken. Op elk ontbijtbuffet.
• Røkelaks (gerookte zalm): Koud of warm gerookt, op brood met roomkaas en dille.
• Lutefisk: In loog ingelegde stokvis — het polariserende nationale gerecht. Je houdt ervan of... niet. Traditioneel met Kerstmis.
• Tørrfisk (stokvis): Aan de lucht gedroogde kabeljauw — het "goud van de Lofoten", sinds de Vikingtijd Noors belangrijkste exportproduct.
• Fiskesuppe: Romige vissoep — Noors populairste comfortfood, vooral in Bergen.
• Fiskekaker (viskoekjes): Van kabeljauw of koolvis, met aardappelen en remoulade.
• Rakfisk: Gefermenteerde forel — sterk ruikend, maar een delicatesse in Valdres en het Gudbrandsdal. In november is er een eigen Rakfisk-festival.
• Reker (garnalen): Verse fjordgarnalen op brood — het perfecte zomergerecht.

Vlees & Wild

• Fårikål: Lamsvlees met kool — sinds 1972 officieel Noors nationale gerecht. Hartig en perfect voor herfstdagen.
• Kjøttkaker: Noorse gehaktballen — comfortfood op zijn best, met bruine saus (brunsaus).
• Pinnekjøtt: Gezouten en gedroogde lamsribben, traditioneel op kerstavond in West-Noorwegen.
• Reinsdyr (rendier): Zacht, mager vlees — als steak, stoofpot of gedroogd vlees. In Noord-Noorwegen alomtegenwoordig.
• Smalahove: Schapenkop — niets voor zwakke magen, maar een West-Noorse traditie (november).
• Fenalår: Luchtgedroogde lamsbout — Noors antwoord op prosciutto.

Kaas & Zuivel

• Brunost (bruine karamelkaas): HET Noorse product bij uitstek. Een zoet-karamellige wei-kaas, die met een kaasschaaf (Ostehøvel — Noorse uitvinding!) in dunne plakjes wordt gesneden. Op brood, op wafels of als saus bij wildgerechten. Gudbrandsdalsost is de bekendste soort.
• Jarlsberg: Noors bekendste kaas internationaal — mild, nootachtig, met grote gaten.
• Gamalost: Oude Noorse kaas uit de Hardangerfjord — scherp en krachtig.

Noorwegens gastroscene heeft de afgelopen jaren een revolutie doorgemaakt. Geïnspireerd door de Deense New-Nordic-beweging (Noma), maar met een eigen karakter, focussen Noorse koks op lokale ingrediënten, traditionele conserveringsmethoden en Scandinavische purisme:

• Maaemo (Oslo): Noors enige 3-sterrenrestaurant (Michelin). Esben Holmboe Bang creëert een menu met uitsluitend noordelijke ingrediënten. 12 gangen, 4.500 NOK (390 €). Een belevenis.
• Lysverket (Bergen): Christopher Haatuft combineert west-Noorse zeevruchten met internationale invloeden. In het KODE-kunstmuseum.
• Credo (Trondheim): Heidi Bjerkan runt een eigen boerderij voor het restaurant — 100% lokaal, 100% seizoensgebonden. Een Michelin-ster.
• Statholdergaarden (Oslo): Klassieke Noorse keuken op het hoogste niveau, in het oudste gasthuis van de stad.
• Under (Lindesnes): Het onderwaterrestaurant — architectuur en culinariteit versmelten onder de zeespiegel.

De New Nordic Cuisine heeft ook de dagelijkse keuken beïnvloed: Mathallen (Food Courts) in Oslo, Bergen en Stavanger bieden verfijnde streetfood, lokale producenten en craft-bieren. Zelfs in kleine fjorddorpjes zijn er inmiddels verrassend goede restaurants.

Noorwegens alcoholbeleid is... bijzonder. De prijzen zijn astronomisch, de verkoop streng gereguleerd — en toch (of juist daarom?) drinken de Noren graag en gezellig.

Vinmonopolet — Het Staatsmonopolie

Alcohol boven de 4,7% Vol. (wijn, sterke drank, sterk bier) is uitsluitend verkrijgbaar bij het Vinmonopolet — het staatsalcoholmonopolie. De winkels hebben beperkte openingstijden: Ma–Vr 10:00–18:00, Za 10:00–15:00, zondags gesloten. Voor feestdagen staan de Noren in de rij.

Wat het kost

* Alleen verkrijgbaar bij het Vinmonopolet

Noorse Dranken

• Aquavit (Akevitt): Noors nationale drank — aardappelbrandewijn met karwij, dille en andere kruiden. Linie Aquavit is het beroemdste merk — de drank steekt in sherryvaten tweemaal de evenaar over voordat hij wordt gebotteld. Een must tijdens Kerstmis en feestelijke gelegenheden.
• Craft Beer: Noors craft-beer scene bloeit: Nøgne Ø, Ægir Bryggeri (Flåm!), Lervig (Stavanger) en Mack (Tromsø — noordelijkste brouwerij) brouwen uitstekend bier.
• Koffie: Noors ware passie — het land heeft een van de hoogste koffieconsumpties per hoofd van de bevolking ter wereld. De Third-Wave-scene (Tim Wendelboe, Fuglen, Supreme Roastworks in Oslo) is wereldtop.