Natuur & Dierenwereld

De cenotes (van het Maya-woord ts'onot) van het schiereiland Yucatán zijn uniek in de wereld: meer dan 6.000 natuurlijke kalksteenputten die toegang bieden tot een van de grootste ondergrondse riviersystemen ter wereld.

Hoe ontstaan cenotes?

Het schiereiland Yucatán is een vlakke kalksteenplaat zonder rivieren of meren aan de oppervlakte. Regenwater sijpelt door de poreuze kalksteen en lost deze over miljoenen jaren op — er ontstaan ondergrondse grotten en rivieren. Wanneer het plafond van een grot instort, ontstaat er een cenote: een natuurlijke put met kristalhelder zoet water.

Typen

• Open cenotes: Het plafond is volledig ingestort (bijv. Cenote Ik Kil). Licht, vegetatie, vaak met wortels.
• Halfopen cenotes: Gedeeltelijk overdekt (bijv. Gran Cenote). Dramatische lichtstralen.
• Gesloten/grot-cenotes: Volledig ondergronds (bijv. Dzitnup). Stalactieten, mystieke sfeer.

Voor de Maya's waren cenotes heilig — ingangen naar Xibalbá, de onderwereld. Archeologen vonden in veel cenotes offers: jade, goud, keramiek en menselijke resten.

Mexico is geologisch zeer actief en landschappelijk extreem divers:

Vulkanen

• Popocatépetl (5.426 m): Mexico's actiefste vulkaan — „Don Goyo" rookt regelmatig boven Mexico-Stad en Puebla. Bij helder zicht zichtbaar vanuit CDMX. Beklimmen verboden (12 km-verbodszone).
• Iztaccíhuatl (5.230 m): „De slapende vrouw" — de derde hoogste berg van Mexico. Beklimbaar (2 dagen, veeleisend, ervaring nodig).
• Pico de Orizaba / Citlaltépetl (5.636 m): Hoogste berg van Mexico en derde hoogste van Noord-Amerika. Gletsjerbeklimming, alleen voor ervaren bergbeklimmers.
• Volcán de Fuego (Colima, 3.820 m): Een van de actiefste vulkanen ter wereld — regelmatige uitbarstingen.

Woestijnen

• Woestijn van Sonora: Een van de heetste woestijnen ter wereld. Saguaro-cactussen (de iconische „cowboy-cactussen"), roadrunners, ratelslangen.
• Baja California: Het 1.200 km lange schiereiland is woestijn ontmoet zee: walvissen spotten (grijze walvissen, januari–maart), wijnregio (Valle de Guadalupe), zeeschildpadden.
• Koperkloof (Barranca del Cobre, Chihuahua): Groter en dieper dan de Grand Canyon! De Chepe-trein rijdt erdoorheen — een van de spectaculairste treinroutes ter wereld.

Mexico ligt aan twee oceanen en herbergt een ongelooflijke mariene biodiversiteit:

Walvissen spotten

• Grijze walvissen (Baja California): Van januari tot maart komen duizenden grijze walvissen naar de lagunes van Baja California Sur (Guerrero Negro, San Ignacio, Magdalena Bay) om hun kalveren ter wereld te brengen. De walvissen zijn zo nieuwsgierig dat ze naar de boot komen en zich laten aaien — een levenservaring!
• Bultruggen (Stille Oceaan): December tot maart in de Baai van Banderas (Puerto Vallarta). Boottochten vanaf 1.500 MXN.
• Walvishaaien (Caribisch gebied): Juni tot september voor Isla Holbox en Isla Mujeres. Snorkelen met de grootste vis ter wereld (tot 12 m!).

Koraalriffen

Het Meso-Amerikaanse Barrièrerif (tweede grootste ter wereld, 1.000 km) strekt zich uit van Isla Contoy tot Honduras. De beste duikplekken: Cozumel (Palancar, Santa Rosa Wall), Banco Chinchorro (afgelegen atol), Isla Mujeres.

Zeeschildpadden

6 van de 7 soorten zeeschildpadden nestelen aan de kusten van Mexico. De beste plekken voor schildpaddenbevrijdingen (augustus–december): Playa Bacocho (Puerto Escondido), Akumal (Yucatán, ook snorkelen met schildpadden), Playa Escobilla (Oaxaca — massale aankomst van Olive Ridley-schildpadden, duizenden in één nacht!).

Flamingo's

Amerikaanse flamingo's leven het hele jaar door in de mangrovegebieden van Yucatán: Celestún (westkust), Río Lagartos (noordkust). Beste tijd: november–maart (→ hoofdstuk Yucatán).