Wild Atlantic Way

De Cliffs of Moher zijn Ierlands nummer één bezienswaardigheid — en terecht. Deze 14 kilometer lange klifwand rijst tot 214 meter loodrecht uit de Atlantische Oceaan en biedt een aanblik die zowel verheven als nederig is. Als je aan de rand staat en de wind je bijna van je voeten blaast, terwijl diep onder je de branding dondert en achter je het weelderige groen van de Ierse velden gloeit, begrijp je waarom meer dan 1,5 miljoen mensen per jaar hierheen komen.

De O'Brien's Tower op het hoogste punt van de kliffen (1835 gebouwd als uitkijktoren voor „Victoriaanse toeristen") biedt het beste panoramische uitzicht — bij helder weer zie je de Aran Islands, de Twelve Bens van Connemara en zelfs de bergen van Kerry. Het bezoekerscentrum, slim in de heuvel ingebouwd, toont een tentoonstelling over de geologie, flora en fauna van de kliffen. De kliffen zijn een van de belangrijkste broedplaatsen voor zeevogels in Europa: papegaaiduikers, alkjes, drieteenmeeuwen en aalscholvers nestelen in de rotswanden.

De Cliff Walk leidt van de kliffen naar het noorden over 18 km naar Doolin — een van de spectaculairste kustwandelingen van Europa, maar zonder hek en op winderige dagen potentieel gevaarlijk. De kortere variant zuidwaarts naar Hag's Head (4 km) is minder druk bezocht en landschappelijk minstens even mooi.

De Burren (van het Iers Boíreann, „steenachtige plaats") is een van de vreemdste en meest fascinerende landschappen van Europa: 360 vierkante kilometer kale kalksteen, die zich in bizarre terrassen, spleten en formaties uitstrekt tot aan de Atlantische Oceaan. Het ziet eruit als een maanlandschap — maar een dat vol leven zit.

De bijzonderheid: In de rotspleten (Grikes) groeien Arctische en mediterrane planten naast elkaar — een botanisch fenomeen dat wereldwijd uniek is. Gentiaan uit de Alpen, orchideeën uit het Middellandse Zeegebied en Arctische mossen gedijen zij aan zij, omdat de kalksteen de zonnewarmte opslaat en de vochtigheid van de Atlantische Oceaan de planten voedt. In mei en juni verandert het schijnbaar kale landschap in een subtiel bloementapijt.

Midden in de Burren ligt de Poulnabrone Dolmen — een 5.800 jaar oud portaalgraf, waarvan de massieve steenplaat op twee dunne palen balanceert. Het is een van de meest gefotografeerde prehistorische monumenten van Ierland en lijkt in het kale Burren-landschap als een portaal naar een andere tijd. Vrij toegankelijk, geen hekken — je staat er gewoon voor en verwondert je.

Het Burren National Park (gratis) biedt verschillende gemarkeerde wandelroutes. De Mullaghmore Loop (7 km) is de mooiste en voert over de typische kalksteenplaten met een weids uitzicht over de hele regio. De Aillwee Cave (druipsteengrot, 16 €) biedt ondergrondse inzichten in de karstgeologie, en het aangrenzende Birds of Prey-gebied toont roofvogels in vliegdemonstraties.

Galway is de officieuze cultuurhoofdstad van Ierland en de levendigste plaats aan de hele westkust. Deze stad aan de monding van de River Corrib in de Galway Bay bruist van energie: In de smalle straatjes van het Latin Quarter spelen straatmuzikanten op elke hoek, uit de pubs klinkt traditionele muziek, en de sfeer heeft iets magisch dat moeilijk in woorden te vatten is. Ed Sheeran speelde hier op straat voordat hij beroemd werd. De stad is kleurrijk, bohemien, muzikaal en diep Iers.

De Shop Street en de aangrenzende straatjes (Quay Street, High Street, Cross Street) vormen het hart van de stad — een voetgangerszone vol pubs, restaurants, boetieks en straatartiesten. Bij de Spanish Arch (een overblijfsel van de middeleeuwse stadsmuur, genoemd naar de Spaanse handelaren die hier ooit aanlegden) zitten bij mooi weer honderden mensen aan de oever en genieten van de sfeer.

Pubs & Muziek: Galway heeft de hoogste pubdichtheid van Ierland, en bijna elke pub biedt live muziek. Het Tigh Neachtain (Cross Street) is Galways beroemdste pub — een verwarrend doolhof van kleine kamers met open haard, waar studenten, toeristen en locals zich mengen. De Crane Bar (Sea Road) is de beste plek voor traditionele Ierse muziek — de Trad Sessions hier zijn legendarisch en trekken muzikanten uit heel Ierland aan. In Monroe's Tavern is er Set Dancing (Ierse volksdans) op dinsdagavond — beginners welkom!

Culinair: Galway is Ierlands oesterhoofdstad. Het Galway International Oyster & Seafood Festival (september) is het oudste oesterfestival ter wereld. Verse oesters zijn het hele jaar door verkrijgbaar bij McDonagh's (Quay Street) — vanaf 12 € voor een half dozijn, samen met een pint Guinness. Op zaterdag vindt de Galway Market plaats bij de St. Nicholas Church — Ierse kaas, gerookte zalm, crêpes en de beste koffie van de westkust.

Connemara is wat de meesten zich voorstellen bij „Ierland" — en toch overtreft de werkelijkheid elke voorstelling. Ten westen van Galway strekt zich een van de laatste echt wilde landschappen van Europa uit: eindeloze veengebieden in alle bruintinten, glinsterende meren tussen kale rotsen, witgekalkte cottages met rieten daken, Connemara-pony's op de heuvels en de majestueuze Twelve Bens-bergketen als achtergrond.

Connemara is een van de laatste Gaeltacht-gebieden — hier is Iers (Gaeilge) de dagelijkse taal, de verkeersborden zijn in het Iers, en je hoort de Keltische taal in de winkels en pubs. Het landschap is dunbevolkt en heeft een stilte die in onze overprikkelde wereld kostbaar is geworden.

Het Connemara National Park (gratis) biedt verschillende wandelroutes, waaronder de populaire Diamond Hill (7 km rondwandeling, 2–3 uur, 442 m stijging). Vanaf de top heb je bij helder weer een 360-graden uitzicht over de Twelve Bens, de kust en de eilanden — een van de mooiste uitkijkpunten van Ierland. Het park herbergt Connemara-pony's, edelherten en een rijke veenlandschap.

De Sky Road bij Clifden (12 km rondrit) is een van de mooiste wegen van Ierland — ze slingert zich over de heuvels boven de kust met adembenemende uitzichten op de eilanden en de open Atlantische Oceaan. Clifden zelf is de hoofdplaats van Connemara — een charmant stadje met kleurrijke huizen, goede restaurants en de jaarlijkse Connemara Pony Show (augustus), de oudste ponyfokkerijshow ter wereld.

De Kylemore Abbey (14 €) — een neogotische abdij aan de oever van een meer, omgeven door bergen — is een van de meest fotogenieke plekken van Ierland. Oorspronkelijk gebouwd als kasteel voor een rijke Engelsman (als liefdesbewijs voor zijn vrouw!), wordt het sinds 1920 bewoond door benedictinessen. De Victoriaanse ommuurde tuin en de boswandeling langs het meer zijn betoverend.

De drie Aran Islands — Inis Mór (Inishmore), Inis Meáin (Inishmaan) en Inis Oírr (Inisheer) — liggen in de monding van de Galway Bay en zijn Ierlands meest fascinerende eilandervaring. Hier, aan de uiterste westelijke rand van Europa, heeft zich een levenswijze behouden die op het vasteland allang verdwenen is: Iers is de dagelijkse taal, de stenen muren verdelen het schrale land in kleine veldjes, en de vissers varen nog in traditionele Currachs (lichte, teerzwart geverfde roeiboten) de zee op.

Inis Mór (Inishmore), het grootste eiland (ca. 830 inwoners), is de populairste bestemming. De ster is Dún Aonghasa — een prehistorisch stenen fort dat direct aan de rand van een 90 meter hoge klif ligt, met een uitzicht over de Atlantische Oceaan dat de adem beneemt. Je ligt op je buik, kruipt naar de klifrand en kijkt recht naar beneden — er is geen hek, geen net, alleen jij en de afgrond. Het eiland verken je het beste per huurfiets (15 €/dag, direct aan de pier) of per minibus-tour (15 €).

Inis Oírr (Inisheer), het kleinste en dichtstbijzijnde eiland van het vasteland, is nog authentieker en minder bezocht. Hier ligt het beroemde scheepswrak van de MV Plassey op het strand — gestrand in 1960 en sindsdien langzaam door de zee afgebroken, een fotogeniek monument van de Atlantische kracht. Het eiland is zo klein dat je het in 2–3 uur te voet kunt rondlopen.

Bereikbaarheid: Veerboten vanaf Rossaveal (ten westen van Galway, 40 min. varen, 28 € retour) of vanaf Doolin (15 min. naar Inis Oírr, 25 € retour) met Aran Island Ferries of Doolin Ferry. Alternatief: 8 minuten durende vlucht met Aer Arann Islands vanaf Connemara Airport (60 € retour) — de kortste lijnvlucht van Europa!

Het Dingle-schiereiland (Corca Dhuibhne in het Iers) is voor veel Ierlandkenners de mooiste hoek van het hele eiland — ruiger en authentieker dan de bekendere Ring of Kerry, minder druk en met een concentratie aan archeologische vindplaatsen die in Europa zijn gelijke niet kent. National Geographic noemde het „the most beautiful place on earth".

De Slea Head Drive is de beroemdste kustweg van het schiereiland: Een 47 km lange lus ten westen van Dingle Town, die langs dramatische kliffen, langs eeuwenoude bijenkorfhutten (Clocháns) en prehistorische forten voert. Op het westelijkste punt kijk je uit op de Blasket Islands — een eilandengroep die tot 1953 bewoond was en waarvan de bewoners enkele van de mooiste boeken van de Ierse literatuur schreven. Bij helder weer zie je de Skellig Islands aan de horizon.

Dingle Town is een levendig vissersstadje met kleurrijke huizen, uitstekende restaurants en pubs, waar elke avond Trad Sessions plaatsvinden. Dingle werd beroemd door Fungie, een tuimelaar die van 1983 tot 2020 in de haven leefde en het onofficiële mascotte van de stad werd. Fungie is verdwenen, maar de boottochten in de Dingle Bay gaan door — nu voor het spotten van dolfijnen, zeehonden en zeevogels.

De archeologische dichtheid van het schiereiland is adembenemend: Meer dan 2.000 prehistorische en vroegchristelijke monumenten op een gebied van enkele honderden vierkante kilometers — Ogham-stenen, ringforten, kloosters, hoge kruisen. Het Gallarus Oratory, een perfect bewaard gebleven vroegchristelijke stenen kerk in de vorm van een omgekeerde scheepsromp (ca. 7e–8e eeuw), is architectonisch verbazingwekkend: Zonder mortel gebouwd, is het na meer dan 1.200 jaar nog volledig waterdicht.

De Ring of Kerry is Ierlands beroemdste panoramische route — 179 kilometer rond het Iveragh-schiereiland, langs ruige kusten, smaragdgroene dalen, middeleeuwse ruïnes en uitkijkpunten die je de adem benemen. De route verbindt Killarney in het oosten met Kenmare in het zuiden en voert door dorpen als Caherciveen, Waterville, Sneem en Portmagee.

De hoogtepunten langs de route:

• Ladies View — Een uitkijkpunt over de meren van Killarney, dat zijn naam kreeg omdat de hofdames van koningin Victoria hier in 1861 van enthousiasme gilden
• Moll's Gap — Dramatische bergpas met uitzicht over het Black Valley
• Staigue Fort — Een 2.500 jaar oud ringfort, een van de best bewaarde uit de ijzertijd in Ierland
• Derrynane Beach — Een van de mooiste stranden van Ierland, met fijn zand en turkoois water (ja, ook in Ierland bestaat dat!)
• Valentia Island — Via een brug bereikbaar, met het Skellig Experience Centre en uitzicht op de Skellig Islands
• Kerry Cliffs — Minder bekend dan de Cliffs of Moher, maar net zo spectaculair en met uitzicht op de Skellig Islands (4 €)

Rijrichting: De touringcars rijden de route tegen de klok in (van Killarney via Killorglin). Voor een stressvrijere ervaring rijd je met de klok mee (van Killarney via Kenmare) — zo ontmoet je de bussen op de bredere weggedeelten en heb je de smalle passages voor jezelf.

Plan voor de Ring of Kerry een volle dag (minimaal 8 uur), beter twee. De weg is bochtig en smal, en de verleiding om elke tien minuten te stoppen voor een foto is groot. Wie de massa's wil vermijden, neemt de Skellig Ring — een minder bekende lus buiten de hoofdroute via Portmagee en Valentia Island.

Skellig Michael (Sceilig Mhichíl) is een van de meest buitengewone plekken ter wereld — een piramidevormige rotspiek die 12 km voor de kust van Kerry 218 meter uit de Atlantische Oceaan oprijst en sinds 1996 UNESCO-werelderfgoed is. Op de top klampen de overblijfselen van een klooster uit de 6e eeuw zich aan de rots vast — zes bijenkorfhutten (Clocháns), twee oratoria en een kleine begraafplaats, bereikbaar via 618 in de rots gehouwen treden zonder leuning.

De monniken die hier tussen de 6e en 12e eeuw leefden, zochten bewust de eenzaamheid aan de rand van de bekende wereld. Hun leven op deze door stormen geteisterde rots — zonder verwarming, zonder stromend water, overgeleverd aan de Atlantische Oceaan en zijn stormen — is een getuigenis van geloof en menselijke wilskracht die sprakeloos maakt.

Wereldwijde bekendheid verwierf Skellig Michael in 2014, toen Disney/Lucasfilm het eiland koos als filmlocatie voor Star Wars: The Force Awakens en The Last Jedi. Luke Skywalkers ballingschap op de planeet Ahch-To — dat is Skellig Michael, en het ziet er in het echt net zo onwerkelijk uit als in de film.

Bereikbaarheid: Boten vertrekken vanuit Portmagee of Ballinskelligs (seizoen: mei–oktober, afhankelijk van het weer). De overtocht duurt 45–75 minuten en kan bij deining zeer onrustig zijn. Op het eiland heb je ongeveer 2,5 uur. De plaatsen zijn streng beperkt (ca. 180 personen per dag) en moeten weken tot maanden van tevoren worden geboekt. Kosten: 80–100 € per persoon.

Wie niet naar Skellig Michael zelf kan of wil gaan: Het naburige eiland Small Skellig (geen landing toegestaan) herbergt een van de grootste jan-van-gentkolonies ter wereld — meer dan 25.000 broedparen. Bij de boottochten varen de boten rond Small Skellig, en het aanzicht van de duizenden witte vogels is adembenemend.