Indonesische keuken

Deze gerechten definiëren de Indonesische keuken en vind je van Sumatra tot Papua:

Nasi Goreng — Het nationale gerecht

Nasi Goreng (gebakken rijst) is de ziel van Indonesië op een bord. Koude rijst wordt met Kecap Manis (zoete sojasaus — DE smaak van Indonesië), knoflook, sjalotten, chili en garnalenpasta in de wok gebakken, gegarneerd met een spiegelei, garnalenchips (Kerupuk) en ingelegde groenten (Acar). Elke eetkraam heeft zijn eigen versie — er is geen verkeerd Nasi Goreng, alleen verschillend goed. Prijs: vanaf 15.000 IDR (0,90 €).

Rendang — Het lekkerste gerecht ter wereld

Rendang werd herhaaldelijk door CNN uitgeroepen tot „het lekkerste gerecht ter wereld" — en terecht. Rundvlees (soms waterbuffel) wordt urenlang gestoofd in een pasta van kokosmelk, chili, galanga, citroengras, kurkuma en tientallen andere specerijen, totdat de vloeistof volledig is ingekookt en het vlees mals en intens aromatisch wordt. Oorsprong: West-Sumatra (Minangkabau). De echte Rendang in Bukittinggi is een openbaring.

Sate (Satay)

Gegrilde vleesspiesjes met pindasaus — een Indonesisch concept dat de wereld heeft veroverd. De beste varianten: Sate Ayam (kip, zoete pindasaus), Sate Kambing (geit, Solo-stijl) en Sate Padang (rundvlees met pittige gele currysaus — de kroon op de Sate).

Bakso

Bakso (gehaktballensoep) is het populairste streetfood van Indonesië — miljoenen Bakso-karren rollen dagelijks door de straten, herkenbaar aan het ritmische „Tok-tok-tok" van de verkoper. De vleesballen (van rund of kip) drijven in een heldere, pittige bouillon met noedels, tofu en groenten. Vanaf 10.000 IDR (0,60 €).

Tempeh — Indonesië's geschenk aan de wereld

Tempeh werd in Indonesië uitgevonden — gefermenteerde sojabonen, die met een schimmel tot een stevige, nootachtig-umami-rijke blok worden gevormd. Wat in het Westen als vleesvervanger wordt beschouwd, is in Indonesië al eeuwenlang een basisvoedsel. Tempeh Goreng (gefrituurd met zout en chili) en Tempeh Mendoan (in een beslagmantel) zijn hemels.

Indonesië is de vierde grootste koffieproducent ter wereld — en de koffiecultuur is diep geworteld:

Kopi Tubruk

De traditionele Indonesische bereidingswijze: Gemalen koffie wordt direct in de kop gedaan, overgoten met heet water en met veel suiker geroerd. Het koffiedik blijft in de kop — je drinkt voorzichtig van bovenaf. Eenvoudig, sterk, overal verkrijgbaar. Vanaf 5.000 IDR (0,30 €).

Kopi Luwak — de duurste koffie ter wereld

Kopi Luwak wordt gemaakt van koffiebonen die door de aziatische palmcivetkat (Luwak) worden gegeten en weer uitgescheiden. De spijsverteringsenzymen veranderen de bonen en creëren een uitzonderlijk milde, weinig bittere koffie. Origineel wild verzamelde Kopi Luwak is extreem zeldzaam en duur (tot 50 € per kop). Let op: De meeste „Kopi Luwak"-aanbiedingen komen uit kooihouderijen, waar de dieren onder erbarmelijke omstandigheden leven. Koop alleen gecertificeerde wilde Luwak-koffie of — beter — probeer de uitstekende „normale" Indonesische koffies: Toraja, Gayo (Sumatra), Java en Flores.

Jamu

Jamu is Indonesië's traditionele kruidengeneeskunde — een systeem van honderden dranken en pasta's, gemaakt van wortels, bladeren, vruchten en specerijen. Het meest voorkomende is Jamu Kunyit Asam (kurkuma-tamarinde drank) — bitter, verfrissend en naar verluidt goed voor alles. Jamu-verkoopsters met hun kenmerkende draagmanden zijn een alledaags gezicht op Java.

Alcohol

Indonesië is een islamitisch land, maar alcohol is legaal en verkrijgbaar in toeristische gebieden, hotels en supermarkten. Bintang is het Indonesische nationale bier (eigenlijk een Heineken-afgeleide). Arak (rijstwijn/palmschnaps) is gebruikelijk op Bali en Flores — wees voorzichtig met de kwaliteit: Methanol-vergiftigde Arak heeft al dodelijke slachtoffers geëist.

Indonesië heeft enkele van de rijkste kunsttradities ter wereld — meerdere zijn door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed:

Batik — UNESCO-werelderfgoed

Batik is veel meer dan een mooi patroon op stof — het is een filosofische kunstvorm, waarbij met hete was patronen op katoen worden aangebracht en vervolgens worden geverfd. De patronen hebben betekenis: Het Parang-patroon (diagonale lijnen) was vroeger voorbehouden aan de koning, Kawung (cirkels) symboliseert zuiverheid, Mega Mendung (wolken) uit Cirebon staat voor geduld. In 2009 werd Batik erkend als UNESCO-werelderfgoed. Op 2 oktober (Hari Batik Nasional) dragen alle Indonesiërs Batik.

Gamelan

Gamelan is het traditionele ensemble-orkest van Java en Bali — een hypnotische samensmelting van bronzen metallofonen, gongs, trommels en bamboefluiten, die een van de uniekste klanken van de wereldmuziek creëert. Claude Debussy was zo gefascineerd door de gamelan dat hij het in zijn composities verwerkte. In Yogyakarta kun je gamelanvoorstellingen in het Kraton (sultanspaleis) bijwonen — gratis en authentiek.

Wayang — Schimmenspeltheater

Wayang Kulit (lederen schimmenspel) is een meer dan 1.000 jaar oude traditie: Een Dalang (poppenmeester) vertelt een nacht lang verhalen uit de Ramayana of Mahabharata door kunstige lederen poppen achter een verlichte scherm te bewegen. De Dalang spreekt alle stemmen, dirigeert het gamelanorkest en improviseert urenlang. Een voorstelling begint 's avonds en duurt tot in de vroege ochtenduren — een monumentale performancekunstervaring. UNESCO-erkend sinds 2003.

Houtsnijwerk

De Asmat in Papua, de Toraja in Sulawesi en de Dayak in Kalimantan zijn beroemd om hun houtsnijwerk — van kleine Tau-Tau-figuren tot monumentale totempalen. Het bekendste houtsnijwerk komt echter uit Jepara (Centraal-Java), waar sinds de 16e eeuw filigraan meubels en decoraties van teakhout worden gesneden.