Sparta & Mystras

Laten we eerlijk zijn: Wie naar Sparta komt en een spectaculaire antieke stad verwacht, zal teleurgesteld zijn. De Spartanen investeerden in krijgers, niet in monumenten — "Onze muren zijn onze mannen", zei koning Agesilaos. En toen Sparta viel, bleef er bijna niets over. De moderne stad (18.000 inwoners) werd in 1834 op bevel van koning Otto als planstad boven de antieke ruïnes gebouwd — in een rechthoekig raster, zonder historische charme.

Wat er te zien is:

• Standbeeld van koning Leonidas — Bij de noordelijke stadsingang staat het bronzen standbeeld van de held van Thermopylae. HET fotomotief van Sparta. Het standbeeld is aanzienlijk kleiner dan verwacht, maar goed gemaakt.
• Archeologisch Museum (4€) — Kleine, maar fijne collectie met vondsten uit Lakonië: archaïsche reliëfs, mozaïeken uit Romeinse villa's, en vooral de beroemde buste van een Spartaanse krijger (vaak geïdentificeerd als "Leonidas").
• Museum van de Olijf en Griekse Olijfolie (3€) — Verrassend goed gedaan! Lakonië produceert een deel van de beste olijfolie van Griekenland, en dit museum legt de 4.000-jarige geschiedenis uit. Interactief, modern, leerzaam.
• Antiek Sparta — De resten van het antieke theater (ten noorden van de stad, vrij toegankelijk) en de Akropolis zijn overzichtelijk. Wie Mycene of Olympia heeft gezien, zal hier niet onder de indruk zijn.

Sparta's ware aantrekkingskracht ligt in de omgeving: de Evrotas-vallei met zijn sinaasappelboomgaarden, de met sneeuw bedekte toppen van de Taygetos (2.407 m) in het westen, en natuurlijk Mystras. De stad zelf heeft niet meer dan 2–3 uur nodig — de meesten gebruiken Sparta als uitvalsbasis voor Mystras en de Mani.

Mystras (Μυστράς) is een van de indrukwekkendste archeologische ervaringen van Griekenland — en een van de meest onderschatte. Deze Byzantijnse ruïnestad strekt zich uit over een steile berghelling van de Taygetos, slechts 6 km ten westen van Sparta, en was van de 13e tot de 15e eeuw het culturele en intellectuele centrum van het Byzantijnse Rijk.

Op de berghelling verspreiden zich paleizen, kerken, kloosters en burgerhuizen, verbonden door geplaveide paden en trappen. De kerken zijn het eigenlijke hoogtepunt: hun fresco's behoren tot de belangrijkste van de Byzantijnse kunst — levendige kleuren, dramatische scènes, een expressiviteit die de renaissance voorspelt. Inderdaad, de uit Mystras afkomstige filosoof Plethon onderwees in Florence en beïnvloedde direct de Italiaanse renaissance.

★★★ Bovenstad (Ano Chora) & Fort

Het fort (Kastro) op de top werd in 1249 door de kruisvaarders onder Guillaume de Villehardouin gebouwd. De beklimming is steil en inspannend (30–40 min. vanaf de bovenste ingang), maar het 360°-panoramische uitzicht over de Evrotas-vallei, Sparta en de Taygetos is een van de grootse in heel Griekenland. Op heldere dagen zie je tot aan de zee.

★★★ Kerk Peribleptos

Op de helling van de benedenstad: de fresco's hier behoren tot het fijnste van de Byzantijnse kunst. Voorstellingen van de geboorte van Christus, de transfiguratie en de goddelijke liturgie in levendige kleuren, die na 600 jaar nog verbazingwekkend fris lijken. De kerk ligt in een natuurlijke rotsnis — de sfeer is magisch.

★★★ Klooster Pantanassa

Het enige nog bewoonde gebouw in Mystras — een nonnenklooster, waar een handvol nonnen leeft en de fresco's onderhoudt. De kerk is een meesterwerk van de laat-Byzantijnse architectuur met prachtige fresco's (vooral de opwekking van Lazarus). Vanaf het terras van het klooster heb je een van de beste uitzichten over de benedenstad en de vallei. De nonnen verkopen zelfgemaakte jam en kruiden.

★★ Paleis van de Despoten

De ruïne van het paleiscomplex halverwege: hier resideerden de despoten van Morea (de Byzantijnse provinciale vorsten). De troonzaal is nog herkenbaar, en de afmetingen geven een idee van de vroegere rijkdom. Momenteel gedeeltelijk in restauratie — enkele kamers zijn museaal toegankelijk.

★★ Kathedraal Agios Dimitrios (Metropolis)

De hoofdkerk van Mystras (13e eeuw) herbergt het kleine, maar fijne museum van de locatie. In de vloer van de kerk is een steenplaat ingelegd die de dubbelkoppige adelaar toont — het symbool van het Byzantijnse Rijk. Precies hier werd in 1449 Constantijn XI, de laatste Byzantijnse keizer, gekroond, voordat hij in 1453 bij de verdediging van Constantinopel viel.

Toegang: 12€ (bovenste en onderste ingang). April–oktober: 8–20 uur. November–maart: 8:30–15:30 uur. Er zijn TWEE ingangen: de onderste (hoofdingang, bij de parkeerplaatsen) en de bovenste (dichter bij het fort). Ideaal: Begin bij de bovenste ingang (eerst het fort), dan bergafwaarts door de hele locatie naar de onderste ingang. 3–4 uur inplannen.

De Mani (Μάνη) is de wilde, ontembare vinger van de Peloponnesos — een kaal, bergachtig schiereiland dat zich ten zuiden van Sparta in de zee uitstrekt en eindigt bij Kaap Tenaro (het zuidelijkste punt van het Griekse vasteland). Hier, zo zegt de legende, lag de ingang naar de onderwereld.

De Mani is anders dan alles in Griekenland. De trotse Manioten leefden eeuwenlang in versterkte torenhuizen (Pyrgoi), voerden bloedvetes zoals Corsicaanse clans, en lieten zich noch door Ottomanen noch door andere Grieken onderwerpen. Veel van de grijze stenen torens staan nog — hele spookdorpen zoals Vathia zien eruit als middeleeuwse vestingsteden.

★★★ Diros-grotten (Vlychada)

De spektaculairste druipsteengrotten van Griekenland — en een van de indrukwekkendste grotten van Europa. Een ondergrondse rivier heeft over miljoenen jaren een labyrint van stalactieten en stalagmieten gecreëerd, dat je per boot doorkruist (30 min., daarna 10 min. te voet). De verlichting is sfeervol, de stilte onder de grond surrealistisch. Neolithische vondsten bewijzen dat hier al 6.000 jaar geleden mensen woonden.

Toegang: 13€ (volwassenen), 8€ (kinderen). Juni–september: 8:30–17:30 uur. Oktober–mei: 8:30–15 uur. In de zomer lange wachttijden — kom vroeg!

★★ Vathia

Het meest iconische torendorp van de Mani: een cluster van grijze stenen torens op een heuvel boven de zee, bijna volledig verlaten. Een paar huizen worden gerestaureerd, maar de meeste staan leeg — een spookstad als uit een fantasyfilm. Het uitzicht van hier over het kale Mani-landschap en de zee is onvergetelijk.

★★ Kaap Tenaro

Het zuidelijkste punt van het Griekse vasteland — een eenzame vuurtoren aan het einde van de wereld. 30 minuten lopen vanaf de parkeerplaats over een antiek pad (met de resten van een Poseidon-tempel). Het gevoel aan het einde van Europa te staan, met niets dan open zee tot aan Kreta en Afrika, is ongeëvenaard.

Areopoli

De "poort naar de Mani" — een levendig stadje met torenhuizen, goede tavernes en het charmante hoofdplein Platia Athanaton. Goede uitvalsbasis voor de Mani: hotels, restaurants, tankstation.