Geschiedenis & Catalonië

De geschiedenis van Barcelona begint met de Romeinen: Rond 15 v. Chr. stichtte keizer Augustus de kolonie Colonia Iulia Augusta Faventia Paterna Barcino — een bescheiden voorpost vergeleken met het nabijgelegen Tarraco (Tarragona). De Romeinse stadsmuren zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar in de Barri Gòtic, en onder het MUHBA kan men de opgegraven straten van Barcino bewandelen.

Middeleeuwse bloei

In de Middeleeuwen werd Barcelona de hoofdstad van een mediterraan handelsimperium. De Kroon van Aragon-Catalonië controleerde Sicilië, Sardinië, Napels en delen van Griekenland. Barcelona was een van de rijkste en machtigste steden van Europa:

• 1283: De Corts Catalanes werden opgericht — een van de oudste parlementen van Europa.
• 1359: De Generalitat de Catalunya werd opgericht — de Catalaanse regering die tot op heden bestaat.
• 1450: De Llotja de Mar (beurs) maakte van Barcelona het financiële centrum van de westelijke Middellandse Zee.

De gotische paleizen van de Barri Gòtic, de kathedraal en Santa Maria del Mar stammen uit deze glorietijd.

Op 11 september 1714 viel Barcelona na een 14 maanden durende belegering in de Spaanse Successieoorlog. Koning Filips V van Bourbon schafte de Catalaanse instellingen af: geen parlement meer, geen eigen recht, Catalaans werd als officiële taal verboden. De wijk La Ribera (nu El Born) werd verwoest om plaats te maken voor de militaire citadel.

Daarom is 11 september de nationale feestdag van Catalonië (Diada) — geen feest van overwinning, maar een dag van herdenking en verzet. Elk jaar demonstreren honderdduizenden voor de Catalaanse identiteit.

19e eeuw — Industriële Revolutie & Renaixença

Barcelona werd de industriële hoofdstad van Spanje: textielfabrieken, een opkomende bourgeoisie en een culturele heropleving, de Renaixença (Renaissance), die de Catalaanse taal, literatuur en cultuur nieuw leven inblies. In deze periode ontstonden de grote bouwprojecten:

• 1859: Het Plan Cerdà — Ildefons Cerdà's revolutionaire stadsplan voor de Eixample: een schaakbordpatroon met afgeschuinde hoeken dat tot op heden het stadsbeeld van Barcelona bepaalt.
• 1882: Start van de bouw van de Sagrada Família.
• 1888: Wereldtentoonstelling in Parc de la Ciutadella — Barcelona's debuut op het wereldtoneel.

Anarchisme & Burgeroorlog (1936–1939)

Barcelona was het centrum van het Spaanse anarchisme en de arbeidersbeweging. Tijdens de burgeroorlog (1936–1939) was de stad een bolwerk van de Republiek. George Orwell vocht hier en schreef "Mijn Katalonië" over zijn ervaringen. De stad werd gebombardeerd door Franco's troepen — de kogelgaten op de Plaça Sant Felip Neri herinneren hier nog steeds aan. Op 26 januari 1939 viel Barcelona in handen van Franco.

Franco-dictatuur (1939–1975)

Onder Franco werd het Catalaans opnieuw verboden — op scholen, in de administratie, in het openbaar. De Catalaanse vlag (Senyera) mocht niet getoond worden. FC Barcelona werd het symbool van stil verzet: Het Camp Nou was een van de weinige plaatsen waar Catalaans gesproken mocht worden. "Més que un club" — meer dan een club — werd het motto van een onderdrukte natie.

Democratie & Olympiade (1975–1992)

Na Franco's dood in 1975 begon de Transición (overgang naar democratie). Catalonië kreeg in 1979 een autonomiestatuut met een eigen parlement en regering. Catalaans werd weer de officiële taal. De Olympische Spelen van 1992 transformeerden Barcelona: Het strand werd aangelegd (voorheen waren er fabrieken en sporen), de Montjuïc werd heringericht, de visserswijk Barceloneta werd gerenoveerd. Barcelona werd een wereldstad.

De Onafhankelijkheidsbeweging

Sinds de jaren 2010 groeide de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging sterk. Het (illegale) referendum op 1 oktober 2017 en de daaropvolgende beelden van politiegeweld tegen kiezers schokten Spanje en Europa. De Catalaanse regering verklaarde eenzijdig de onafhankelijkheid, Madrid schortte de autonomie op, regeringsleider Carles Puigdemont vluchtte in ballingschap. De kwestie van Catalaanse onafhankelijkheid is tot op heden een emotioneel en complex onderwerp — als bezoeker moet je je informeren, maar geen overhaaste oordelen vellen.