Onafhankelijkheid & de Hoxha-dictatuur
Onafhankelijkheid (1912)
Op 28 november 1912 verklaarde Albanië in Vlora zijn onafhankelijkheid van het Ottomaanse Rijk — na 434 jaar vreemde heerschappij. De nieuwe staat was arm, versnipperd en bedreigd door zijn buren (Griekenland, Servië en Montenegro claimden Albanese gebieden). De interbellumperiode was chaotisch: kortstondige regeringen, een mislukte poging tot een monarchie onder Koning Zog I. (1928–1939), daarna de Italiaanse invasie onder Mussolini (1939) en de Duitse bezetting (1943–1944).
De Dictatuur (1944–1991)
Na de Tweede Wereldoorlog greep Enver Hoxha, een voormalige leraar uit Gjirokastra, de macht en vestigde de meest stalinistische dictatuur van Europa. Wat volgde was een regime van ongekende paranoia en wreedheid:
- Totale isolatie: Hoxha brak achtereenvolgens met Joegoslavië (1948), de Sovjet-Unie (1961) en China (1978). Uiteindelijk was Albanië het meest geïsoleerde land ter wereld — geen contact met het Westen, geen reisvrijheid, geen buitenlandse televisie, geen privé-autobezit.
- Religieverbod: In 1967 verklaarde Hoxha Albanië tot de eerste officieel atheïstische staat ter wereld. Alle moskeeën en kerken werden gesloten, vernietigd of omgebouwd tot magazijnen. Religieuze praktijk werd bestraft met gevangenis of dood.
- Bunker-waanzin: In zijn paranoia voor een invasie liet Hoxha meer dan 173.000 betonnen bunkers door het hele land bouwen — meer dan één per 16 inwoners. De paddenstoelvormige bunkers staan nog steeds overal: op stranden, in velden, op bergtoppen, in tuinen. Ze zijn Albanië's meest bizarre erfenis.
- Politieke vervolging: Tienduizenden werden in werkkampen geïnterneerd, geëxecuteerd of „verdwenen". De geheime politie Sigurimi hield elk aspect van het leven in de gaten. Families werden gestraft voor de „misdaden" van individuele leden.
Hoxha stierf in 1985, zijn opvolger Ramiz Alia hield het systeem nog tot 1991 in stand, toen het communisme instortte. Albanië was het laatste land van Europa dat zich van het communisme bevrijdde — en het diepst getraumatiseerde.
Het nieuwe Albanië (sinds 1991)
De overgang was brutaal: anarchie, piramideschandaal (1997 verloren duizenden hun spaargeld), massale emigratie en politieke instabiliteit. Maar sinds de jaren 2000 stabiliseert het land zich snel. Albanië is NAVO-lid (sinds 2009) en EU-kandidaat. De infrastructuur verbetert, het toerisme groeit explosief, en een jonge, westers georiënteerde generatie vormgeeft de toekomst. Albanië is niet langer het geïsoleerde land aan de rand van Europa — het is een land in opkomst.