Zwitsers-Duits Basis

Zwitsers-Duits (Schwyzerdütsch) is de gesproken omgangstaal in Duitstalig Zwitserland — met honderden lokale varianten. De schrijftaal is Hoogduits, maar in het dagelijks leven, in sms'jes, e-mails en zelfs in reclame domineert het dialect. Voor Duitsers klinkt Zwitsers-Duits aanvankelijk als een vreemde taal — de melodie, de klinkers en veel woorden zijn totaal anders.

De belangrijkste uitdrukkingen

Zwitsers-Duits	Hoogduits	Uitspraak
Grüezi	Guten Tag (formeel)	grüe-zi
Hoi	Hallo (informeel)	hoj
Merci (vilmal)	Danke (veelmals)	mär-si (vil-mal)
Uf Widerluege	Auf Wiedersehen	uf wider-lue-ge
Adie	Tschüss	a-djee
Bitte	Bitte	bit-te
Exgüsi	Entschuldigung	ex-güü-si
Wie gaht's?	Wie geht's?	wie gaats?
Guet, merci	Gut, danke	guet, mär-si
Proscht!	Prost!	proscht
En Guete!	Guten Appetit!	en gue-te
Ich verstah nöd	Ich verstehe nicht	ich ver-schtah nöd
Chönted Si mir helfe?	Können Sie mir helfen?	chön-ted si mir hel-fe
Wo isch...?	Wo ist...?	wo isch...?
Was choschtet das?	Was kostet das?	was chosch-tet das?
S'Znacht	Das Abendessen	s-z-nacht
S'Zmorge	Das Frühstück	s-z-mor-ge
S'Znüni	Der Vormittagssnack	s-z-nü-ni

Typische verschillen met Hoogduits

• Geen „ck": „Brücke" → „Brugg", „Stück" → „Stuck"
• Ch in plaats van K: „Kind" → „Chind", „Kuchen" → „Chueche"
• Li in plaats van Lein/Chen: „Brötchen" → „Brötli", „Häuschen" → „Hüsli"
• Franse leenwoorden: „Merci" (danke), „Velo" (fiets), „Billet" (kaartje), „Trottoir" (stoep), „Coiffeur" (kapper)
• Andere woorden: „Natel" (mobiel), „Spital" (ziekenhuis), „Pneu" (band), „Kondukteur" (conducteur)

De begroetingskusjes (Drie!)

In Duitstalig Zwitserland begroet men elkaar onder vrienden en bekenden met drie kusjes op de wangen: links, rechts, links. In de Romandie: eveneens drie. In Duitsland en Oostenrijk: meestal slechts één of twee. Bij de eerste ontmoeting volstaat een handdruk — de drie kusjes zijn voor bekenden gereserveerd. Niet schrikken als het gebeurt!