Megalithische tempels

Malta's megalithische tempels zijn de oudste vrijstaande bouwwerken van de mensheid — ouder dan de piramides van Gizeh (ca. 2.600 v.Chr.) en Stonehenge (ca. 3.000 v.Chr.). Gebouwd tussen 3.600 en 2.500 v.Chr. door een neolithische beschaving die geen schrift, geen metaal en geen wiel kende, zijn ze een getuigenis van menselijke ingenieurskunst die elke bezoeker in verwondering achterlaat. Zeven tempelcomplexen op Malta en Gozo zijn gezamenlijk UNESCO-werelderfgoed.

Ħaġar Qim & Mnajdra

De twee indrukwekkendste tempelcomplexen liggen op een dramatisch kliflandschap aan de zuidkust, hoog boven de zee met uitzicht op het onbewoonde eiland Filfla. Ze worden ontsloten via een gezamenlijk bezoekerscentrum.

Ħaġar Qim (ca. 3.600–3.200 v.Chr.) valt op door zijn enorme kalksteenblokken — de grootste weegt meer dan 20 ton. Hoe de bouwers deze stenen zonder wiel en metaal transporteerden en opstelden, is tot op heden niet volledig opgehelderd. Het tempelcomplex heeft een klaverbladvormige plattegrond met meerdere apsissen en nissen, waarin vruchtbaarheidsfiguren zijn gevonden.

Mnajdra (ca. 3.600–2.500 v.Chr.) ligt 500 meter onder Ħaġar Qim aan de klifrand en bestaat uit drie tempels. De onderste tempel is een astronomisch wonder: Bij de lente- en herfst-equinox valt het zonlicht exact door de hoofdingang op een stenen plaat binnenin. Bij de zomer- en winterzonnewende verlicht de zon respectievelijk de linker- of rechterkant van de ingang. Een 5.500 jaar oude zonnewijzer.

Toegang (voor beide): 10€. Bezoekerscentrum met film en tentoonstelling: zeer aan te bevelen. Tip: 's Morgens komen — de tempels liggen in de volle zon, en 's middags kan het in de zomer ondraaglijk heet worden.

Tarxien-tempels

De Tarxien-tempels (ca. 3.150–2.500 v.Chr.) in een voorstad van Valletta zijn de meest rijkelijk versierde van de Maltese tempels. Spiraalpatronen, dierenfriezen en het beroemde reusachtige beeld van een vruchtbaarheidsgodin (waarvan alleen het onderste deel bewaard is gebleven — in originele staat zou ze meer dan 2 meter groot zijn geweest) maken ze tot een hoogtepunt van de Maltese archeologie. De originelen staan in het Archeologisch Museum in Valletta; in Tarxien zelf zijn replica's te zien. Toegang: 6€.

Ħal Saflieni Hypogeum

Het Hypogeum in Paola is uniek in de wereld: een volledig ondergronds tempelcomplex, tussen 4.000 en 2.500 v.Chr. over drie niveaus tot 10 meter diep in de kalksteen uitgehouwen. Meer dan 7.000 begrafenissen zijn hier gevonden. De kamers imiteren de architectuur van de bovengrondse tempels — met gebeeldhouwde zuilen, nissen en okerkleurige muurschilderingen. De akoestiek in de „Oracle Room" is verbluffend: Een woord, in normale toon gesproken, weerklinkt door het gehele labyrint.

Slechts 80 bezoekers per dag! Tickets moeten weken, in de zomer maanden van tevoren online bij Heritage Malta worden geboekt. Toegang: 35€ (volwassenen), 15€ (kinderen). Het is duur, maar een absoluut unieke ervaring. Wie het heeft gemist, kan in het Nationaal Archeologisch Museum in Valletta de belangrijkste vondsten zien, waaronder het beroemde „Sleeping Lady"-beeld.