Californië

San Francisco is de mooiste stad van Amerika — en een van de weinige die als een Europese stad aanvoelt. Compact, heuvelachtig, met een uitstekend openbaar vervoer en een dichtheid aan cultuur, culinaire hoogstandjes en karakter die zijn weerga niet kent in de VS. De pastelkleurige Victoriaanse huizen (de beroemde „Painted Ladies"), de mist die elke ochtend door de Golden Gate stroomt, de Cable Cars die piepend de steile heuvels opklimmen — alles hier is iconisch.

De stad heeft slechts 880.000 inwoners — een fractie van L.A. of New York —, maar op deze nauwelijks 121 km² gebeurt ongelooflijk veel. Hier werd de hippiebeweging geboren (Haight-Ashbury, 1967), de LGBTQ+-burgerrechtenbeweging gevormd (Castro District), het internet uitgevonden (nou ja, bijna — Stanford en Silicon Valley liggen direct ten zuiden) en de Farm-to-Table-keuken mainstream gemaakt (Chez Panisse in Berkeley, Alice Waters).

Let op, klimaat: San Francisco is niet het zonnige Californië dat je je voorstelt. De beroemde mist (Karl the Fog — ja, hij heeft een Instagram-account) hult de stad regelmatig in, en zelfs in de zomer liggen de temperaturen vaak bij slechts 15-18°C. Mark Twain heeft het (naar verluidt) het beste verwoord: „De koudste winter van mijn leven was een zomer in San Francisco." Pakken altijd lagen in.

Los Angeles is het tegenovergestelde van San Francisco: uitgestrekt in plaats van compact, autoafhankelijk in plaats van voetgangersvriendelijk, zonovergoten in plaats van mistig. L.A. is geen stad in Europese zin — het is een enorme, eindeloze lappendeken van voorsteden, die zich over 1.300 km² uitstrekt en door snelwegen bij elkaar wordt gehouden. De metro bestaat, maar wordt door de meeste Angelenos genegeerd. Een huurauto is hier niet optioneel — hij is levensnoodzakelijk.

Maar juist in deze schijnbaar zielloze uitgestrektheid ligt de charme. L.A. is een mozaïek van totaal verschillende werelden: het glamoureuze Hollywood, het creatieve Silver Lake, het strandgerichte Venice, het chique Beverly Hills, het Latijns-Amerikaanse East L.A., het Koreaanse Koreatown, het Ethiopische Little Ethiopia. Elke wijk is een eigen wereld met eigen keuken, eigen muziek, eigen levensgevoel. Wie L.A. als oppervlakkig afdoet, heeft het niet begrepen — je moet alleen de moeite nemen om achter de façade te kijken.

Het weer is het grote pluspunt: 280 zonnige dagen per jaar, gemiddelde temperatuur 22°C, praktisch geen regen tussen mei en oktober. Echter: De lucht kan stilstaan (smog), het verkeer is legendarisch verschrikkelijk (plan altijd dubbel zoveel reistijd in als de kaart zegt), en de afstanden zijn brutaal — van Santa Monica naar Downtown is het 25 km, wat in de spits 90 minuten kan duren.

De Pacific Coast Highway (Highway 1) is de mooiste kustweg ter wereld — en ja, dat is een objectief feit. De 1.000 km tussen San Francisco en Los Angeles (in beide richtingen te rijden, richting zuiden is spectaculairder, omdat je aan de kustzijde rijdt) bieden een eindeloze parade van kliffen die honderden meters in de turkooizen zee vallen, verlaten stranden, mistige Redwood-bossen en charmante kustplaatsjes.

Het hart is Big Sur — een 145 km lange kuststrook tussen Carmel-by-the-Sea en San Simeon, zo dramatisch dat het je sprakeloos maakt. Hier zijn geen steden, nauwelijks mobiel bereik en slechts één weg die zich langs de kliffen slingert. De Bixby Creek Bridge (1932) is het meest gefotografeerde bouwwerk van de route — een elegante betonnen boogbrug, 85 meter boven een kloof, met de Stille Oceaan als achtergrond.

Andere hoogtepunten op de PCH:

• McWay Falls: Een 24 meter hoge waterval die direct op een ontoegankelijk turkooizen strand stort — surrealistisch mooi, zichtbaar vanaf het wandelpad in Julia Pfeiffer Burns State Park.
• Pfeiffer Beach: Verborgen strand (de toegang is gemakkelijk te missen!) met een natuurlijke rotsboog, waar bij zonsondergang het licht doorheen valt — „Keyhole Arch" genoemd.
• Hearst Castle: Het absurde privé-kasteel van mediamagnaat William Randolph Hearst in San Simeon — 165 kamers, Romeinse zwembaden, een eigen kathedraal. Rondleidingen vanaf $30.
• Elephant Seal Vista Point: Bij San Simeon rusten duizenden zeeolifanten op het strand — direct naast de weg, gratis te bekijken. In het paarseizoen (december-maart) vechten de tonnen zware stieren om de vrouwtjes.
• 17-Mile Drive: Een privé-kustweg bij Monterey/Pebble Beach ($11,25 per auto) door cipressenbossen met de beroemde „Lone Cypress" — de meest gefotografeerde boom van Californië.

Het Yosemite National Park is de plek waar het idee van natuurbescherming werd geboren. Toen fotograaf Ansel Adams in de jaren 1920 zijn iconische zwart-witfoto's van de Yosemite Valley maakte, werd het park een symbool voor de ongetemde schoonheid van de Amerikaanse wildernis. En als je voor het eerst bij Tunnel View staat en de vallei onder je ligt — El Capitan links, Bridalveil Fall rechts, Half Dome in het midden — begrijp je meteen waarom.

De Yosemite Valley (slechts 1% van het parkoppervlak, maar 95% van de bezoekers) is een 11 km lange, door de Merced River doorsneden gletsjervallei, omgeven door granieten wanden tot 1.000 meter hoog. De afmetingen zijn moeilijk te bevatten — de El Capitan (de grootste blootliggende granieten wand ter wereld, 900 m verticaal) en de Half Dome (het symbool van het park, een perfect gehalveerde granieten koepel) zijn zo enorm dat foto's ze geen recht doen.

De watervallen zijn in de lente (april-juni) het spectaculairst, wanneer de sneeuwsmelt de rivieren doet zwellen: Yosemite Falls (739 m, de hoogste waterval van Noord-Amerika — in drie niveaus), Bridalveil Fall (189 m, gemakkelijk bereikbaar vanuit de vallei), Vernal Fall en Nevada Fall (bereikbaar via de uitdagende Mist Trail — 600 hoogtemeters, 5-7 uur, maar elke zweetdruppel waard).

Buiten de vallei: Glacier Point (weg geopend mei-oktober) biedt een adembenemend uitzicht — 975 meter recht boven de vallei, met uitzicht op Half Dome, Vernal en Nevada Fall en de Sierra Nevada-pieken aan de horizon. Mariposa Grove in het zuiden van het park herbergt meer dan 500 reuzenmammoetbomen — de grootste levende organismen ter wereld, tot 2.000 jaar oud en 80 meter hoog.

San Diego is het ontspannen, zonnige tegenwicht van het hectische Los Angeles. Gelegen in het uiterste zuiden van Californië, direct aan de Mexicaanse grens, biedt de stad 300 zonnige dagen per jaar, 112 km kustlijn, een bloeiende ambachtelijke bierscene (meer dan 150 brouwerijen!), uitstekend Mexicaans eten en een levenskwaliteit die zelfs verwende Californiërs jaloers maakt.

De hoogtepunten:

• Balboa Park: Een 490 hectare groot stadspark met 17 musea, de wereldberoemde San Diego Zoo ($67, een van de beste dierentuinen ter wereld — 3.700 dieren, waaronder panda's, koala's en gorilla's), Spaans-koloniale architectuur uit de Panama-California Exposition 1915 en gratis tuinen. Een hele dag is nauwelijks genoeg.
• Gaslamp Quarter: Het historische stadscentrum — 16 blokken met Victoriaanse gebouwen, tegenwoordig vol met restaurants, bars, clubs en galerieën. In het weekend bruist de wijk tot in de vroege uurtjes.
• La Jolla: De chicste kustplaats van San Diego. De La Jolla Cove is een beschermde strand met kristalhelder water, waar zeeleeuwen naast zwemmers en snorkelaars op de rotsen liggen. Het Birch Aquarium ($22) aan de Scripps Institution of Oceanography biedt een kijkje achter de schermen van het zeeonderzoek.
• Coronado: Het schiereiland tegenover Downtown, bereikbaar via de sierlijke Coronado Bridge. Het Coronado Beach is herhaaldelijk verkozen tot het beste strand van Amerika. Het Hotel del Coronado (1888) is een Victoriaans droomkasteel aan het strand — zelfs als je hier niet overnacht ($400+/nacht), is een bezoek aan de lobby en de strandbar de moeite waard.

San Diego is ook het perfecte startpunt voor een dagtocht naar Tijuana (Mexico) — je kunt de grens te voet oversteken (Trolley tot San Ysidro, dan 10 minuten lopen). Vergeet je paspoort niet!

Slechts een uur rijden ten noorden van San Francisco ligt een van de beroemdste wijngebieden ter wereld. Het Napa Valley en het aangrenzende Sonoma County produceren wijnen die regelmatig concurreren met de beste uit Frankrijk en Italië — vooral sinds het „Judgment of Paris" in 1976, waarbij Californische wijnen in een blindproeverij Franse Grand Crus versloegen en de wijnwereld voor altijd veranderden.

Napa Valley is het glamoureuzere van de twee: Een 50 km lange, smalle vallei met meer dan 400 wijnhuizen, waarvan vele eruitzien als Toscaanse villa's of modernistische kunstgalerijen. De beroemdste: Robert Mondavi (pionier van de Californische wijn, architectonisch indrukwekkend wijnhuis, proeverij vanaf $30), Opus One (het luxe wijnhuis, opgericht als joint venture van Mondavi en Baron Rothschild, proeverij $100+), Domaine Chandon (mousserende wijn op champagne-niveau, mooie terras). De hoofdplaatsen St. Helena en Yountville (met het drie-sterrenrestaurant The French Laundry van Thomas Keller — maanden van tevoren boeken, menu $350+) zijn charmant en te voet te verkennen.

Sonoma is rustieker, minder toeristisch en vaak goedkoper. De wijnhuizen zijn familiebedrijven, de sfeer ontspannen, de proeverijen persoonlijker. Het Sonoma Plaza (het grootste stadsplein van Californië) is een perfect startpunt — omgeven door restaurants, kaaswinkels en proeflokalen. Vooral aan te raden: Buena Vista Winery (oudste commerciële wijnhuis van Californië, opgericht in 1857), Benziger Family Winery (biodynamische wijnbouw, uitstekende tramtocht door de wijngaarden, $30).

Het Joshua Tree National Park is een van de meest surrealistische plekken op aarde. Hier komen twee woestijnen samen — de hoger gelegen Mojave-woestijn (met de naamgevende Joshua Trees, die eruitzien als bomen uit een Dr. Seuss-boek) en de lager gelegen Colorado-woestijn (kaal, heet, met Cholla-cactussen). Het resultaat is een landschap dat eruitziet alsof iemand een andere planeet in Zuid-Californië heeft gedumpt.

De rotsformaties zijn het handelsmerk: Gigantische granietblokken, opgestapeld als door reuzenhanden, vormen sculpturen, bogen en labyrinten. De Skull Rock (een rots die eruitziet als een doodshoofd), de Arch Rock Trail (korte wandeling naar een natuurlijke rotsboog) en de Hidden Valley Trail (1,6 km rondwandeling door een door rotsen omsloten vallei — ooit naar verluidt een schuilplaats voor veedieven) zijn de populairste plekken.

Joshua Tree is ook een mekka voor klimmers — meer dan 8.000 klimroutes op het ruwe Monzograniet, van beginner tot wereldklasse. En 's nachts wordt het park een van de beste sterrenhemel-locaties van de VS: Klasse-II-lichtvervuiling, de Melkweg met het blote oog zichtbaar, regelmatige sterrenwandelingen door rangers.

Het Death Valley heeft meerdere records: heetste plek op aarde (56,7°C, gemeten op 10 juli 1913 in Furnace Creek — de hoogste ooit betrouwbaar gemeten waarde), laagste punt van Noord-Amerika (Badwater Basin, 86 meter onder zeeniveau) en droogste plek van de VS (gemiddeld 5 cm neerslag per jaar). Klinkt vijandig — en dat is het ook. En toch (of juist daarom) is het een van de fascinerendste nationale parken ter wereld.

Het landschap is van een andere wereld: Badwater Basin — een eindeloze witte zoutvlakte die zich tot aan de horizon uitstrekt, met de Panamint Mountains als achtergrond. Zabriskie Point — een uitkijkpunt over geologisch onwerkelijke, in goud en oker glinsterende erosielandschappen (vooral spectaculair bij zonsopgang). Mesquite Flat Sand Dunes — klassieke woestijnduinen, tot 30 meter hoog, perfect voor foto's bij laagstaande zon. Dante's View — een uitkijkpunt op 1.669 meter hoogte, vanwaar je op Badwater Basin 1.755 meter onder je kijkt — het extreemste hoogteverschil van de VS op zo'n korte afstand.

Het verbazingwekkende: Death Valley is niet levenloos. Pupfish (kleine visjes die sinds de laatste ijstijd in zoute poelen hebben overleefd), woestijnhazen, coyotes en af en toe Desert Bighorn Sheep (woestijndikhoornschapen) leven hier. En na zeldzame regenbuien (eens in de paar jaar) explodeert de vallei in een „Superbloom" — miljoenen wilde bloemen bedekken de woestijngrond in een surrealistische kleurenpracht.

Californië heeft de meest diverse eetcultuur van de VS — en waarschijnlijk van de wereld. Dat komt door de combinatie van perfect klimaat (hier groeit letterlijk alles), de multiculturele bevolking (40% van de Californiërs is van Spaanse afkomst, daarnaast zijn er enorme Aziatische gemeenschappen) en een cultuur die eten als kunst, politiek en lifestyle tegelijkertijd beschouwt. Hier werd de Farm-to-Table-beweging geboren, hier kosten avocadobesmeerde Açaí-bowls $18, en hier heeft tegelijkertijd de beste straat-taco ter wereld slechts $2 gekost.