Geschiedenis & Cultuur
Van de Magyaren tot de Ottomanen
De Magyaren — het stichtende volk van Hongarije — kwamen uit de steppen van Centraal-Azië. Rond 896 n. Chr. leidde vorst Árpád zeven Magyar-stammen door de Karpaten naar het Donau-bekken — de landname (Honfoglalás), het stichtingsgebeurtenis van de Hongaarse natie. Het getal 896 is alomtegenwoordig: de koepels van het parlement en de basiliek zijn exact 96 meter hoog, de millennium-metro werd in 1896 geopend.
Het Koninkrijk Hongarije
In het jaar 1000 werd vorst István (Stefan) I. tot eerste koning gekroond — met een door de paus gezonden kroon, de Heilige Stefanskroon, die tot op de dag van vandaag in het parlement wordt bewaard. Stefan christianiseerde de Magyaren, stichtte bisdommen en creëerde een Europees koninkrijk dat meer dan 500 jaar een grootmacht was: Het middeleeuwse Hongarije strekte zich uit van de Adriatische Zee tot aan de Karpaten en omvatte het huidige Kroatië, Slowakije, delen van Roemenië en Servië.
De bloeitijd: Onder koning Matthias Corvinus (1458–1490) werd Hongarije een Renaissance-macht. Zijn hof in Buda rivaliseerde met Florence, zijn bibliotheek (Bibliotheca Corviniana) was de op een na grootste van Europa. De Corvinus-residentie in de Buda-burchtwijk, het kasteel Visegrád aan de Donau — deze pracht is tot op de dag van vandaag voelbaar.
Ottomaanse heerschappij (1541–1699)
De slag bij Mohács (1526) was de grootste ramp in de Hongaarse geschiedenis: Koning Lodewijk II viel, het Hongaarse leger werd vernietigd, en het land werd in drieën gedeeld — het westen Habsburgs, het midden Ottomaans, Transsylvanië halfautonoom. 150 jaar Ottomaanse heerschappij lieten diepe sporen na: Buda werd een provinciehoofdstad, moskeeën en baden ontstonden (de thermale baden Rudas en Király in Boedapest!), de bevolking kromp dramatisch. Pas in 1686 werd Buda door de Habsburgers heroverd.
Habsburgers, Revolutie & Moderne Tijd
Habsburgse heerschappij & de revolutie van 1848
Na de verdrijving van de Ottomanen werd Hongarije onderdeel van het Habsburgse Rijk — maar nooit vrijwillig. De spanningen culmineerden in de revolutie van 1848, geleid door de dichter Sándor Petőfi (wiens „Nationallied" — Nemzeti dal — op 15 maart 1848 de revolutie ontketende) en de politicus Lajos Kossuth. De revolutie werd met Russische hulp neergeslagen, maar de weerstand leidde in 1867 tot de Ausgleich (Kiegyezés): Hongarije werd een gelijkwaardige partner in de Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie.
De periode van 1867 tot 1918 was Boedapests gouden tijdperk: Het parlement werd gebouwd, de Andrássy út aangelegd, de metro geopend (1896, de eerste op het Europese vasteland!), de thermale baden in neobarok gehuld, de koffiehuiscultuur bloeide op. Boedapest werd de zesde grootste stad van Europa.
Trianon — De nationale wond
Het Verdrag van Trianon (1920) na de Eerste Wereldoorlog is de traumatischste gebeurtenis in de moderne Hongaarse geschiedenis: Hongarije verloor twee derde van zijn grondgebied en een derde van zijn Magyar-bevolking aan de buurlanden (Roemenië, Tsjechoslowakije, Joegoslavië, Oostenrijk). Van 325.000 km² bleven 93.000 km² over. Het trauma werkt tot op de dag van vandaag door — Trianon-kaarten en -stickers zijn overal te zien, en het onderwerp is politiek nog steeds zeer gevoelig.
Tweede Wereldoorlog & Communisme
Hongarije sloot zich in de Tweede Wereldoorlog aan bij nazi-Duitsland, wat in 1944 leidde tot de Duitse bezetting en de deportatie van meer dan 500.000 Hongaarse Joden — een van de donkerste hoofdstukken. De schoenen aan de Donau-oever in Boedapest (60 paar ijzeren schoenen aan de kade) herinneren aan de slachtoffers die hier werden neergeschoten en in de Donau werden gegooid.
Na de oorlog werd Hongarije een Sovjet-satelliet. De Hongaarse opstand van 1956 — een spontane volksopstand tegen de Sovjetheerschappij — werd door Sovjettanks brutaal neergeslagen (2.500 doden, 200.000 vluchtten naar het buitenland). Het duurde tot 1989, toen Hongarije als eerste land van het Oostblok het IJzeren Gordijn opende — tijdens het Paneuropese Picknick bij Sopron.
Hongarije vandaag
Sinds 1990 is Hongarije een parlementaire democratie, sinds 2004 EU-lid en sinds 2007 in de Schengenruimte. Het land heeft zich economisch snel ontwikkeld — Boedapest is een tech-hub en startup-centrum geworden. Politiek is Hongarije onder premier Viktor Orbán (sinds 2010) een controversieel besproken land in Europa. Voor reizigers speelt dit in het dagelijks leven nauwelijks een rol — de gastvrijheid is onveranderd hartelijk.
Hongaarse Eigenaardigheden
De taal — Een mysterie
Hongaars (Magyar) is een van de ongewoonste talen van Europa. Het behoort tot de Fins-Oegrische taalfamilie — de naaste verwanten zijn Fins en Ests, maar de gelijkenis is zo gering dat er geen wederzijds begrip mogelijk is. Hongaars heeft 18 grammaticale naamvallen (Duits: 4), bouwt woorden door het toevoegen van suffixen, en de woordvolgorde is flexibel. Voor toeristen de belangrijkste woorden: Szia! (Hallo, informeel), Köszönöm! (Dank je), Igen (Ja), Nem (Nee), Egészségedre! (Proost!). Het goede nieuws: In Boedapest en toeristische gebieden red je je goed met Engels en vaak ook met Duits.
Nationale identiteit & Trots
Hongaren zijn hartstochtelijk trots op hun cultuur, hun geschiedenis en hun uniekheid in Europa. Als enige niet-Slavische, niet-Germaanse en niet-Romaanse volk van de regio hebben de Magyaren meer dan 1.100 jaar hun taal en identiteit bewaard — ondanks vreemde overheersing door Ottomanen, Habsburgers en Sovjets. Deze trots blijkt uit het onderhouden van tradities, de liefde voor muziek (van Liszt via Bartók tot zigeunermuziek), in de ruiter- en paardensport en in een bijna rituele verering van de Hongaarse keuken.
Gastvrijheid
Hongaarse gastvrijheid (vendégszeretet) is legendarisch en oprecht gemeend. Als je bij een Hongaarse familie bent uitgenodigd, verwacht dan: overvloedige hoeveelheden eten (weigeren wordt als onbeleefd beschouwd — neem op zijn minst een tweede portie!), zelfgestookte Pálinka als welkomstdrankje, en de oprechte vreugde om een gast te mogen ontvangen. Breng bloemen of een fles wijn mee — maar nooit een even aantal bloemen (die zijn voor begrafenissen).
Pálinka — De nationale drank
Pálinka is een fruitbrandewijn (40–86% Vol.), die in Hongarije de status van nationaal heiligdom geniet. Gemaakt van pruimen, abrikozen, kersen, peren, kweeperen of druiven, is de beste Pálinka een distillaat van verbazingwekkende fruitigheid en elegantie. Zelfgestookte Pálinka (házi pálinka) is op het platteland alomtegenwoordig — elke tweede Hongaar heeft een opa die stookt. In Boedapest zijn er Pálinka-bars zoals het Palinka Museum of Élesztő, waar men edele brandewijnen kan proeven. Let op: Pálinka wordt puur en op kamertemperatuur gedronken — nooit koud, nooit als shot!
War dieses Kapitel hilfreich?
