Tempelarchitectuur begrijpen

Thailand heeft meer dan 40.000 boeddhistische tempels (Wat), en op het eerste gezicht kunnen ze verwarrend veel op elkaar lijken. Met een beetje basiskennis wordt elk tempelbezoek vele malen rijker.

De basiselementen van een Thaise tempel

• Ubosot (Bot): De wijdingshal — het heiligste gebouw in het tempelcomplex. Hier vinden wijdingen, gebeden en ceremonies plaats. Herkenbaar aan de acht grensstenen (Bai Sema), die het gewijde terrein markeren. Alleen hier mogen monniken gewijd worden.
• Viharn: De vergaderzaal voor leken. Vergelijkbaar met de Ubosot, maar zonder grensstenen. Vaak met het grootste of belangrijkste Boeddhabeeld.
• Chedi (Stupa): Een klokvormige toren die heilige relikwieën of as bevat. De vorm varieert: de slanke, spitse Prang (Khmer-invloed, zoals bij Wat Arun) of de ronde, Sri Lankaanse vorm (zoals bij Wat Phra That Doi Suthep).
• Prang: Een maïskolfvormige toren, die teruggaat op Khmer-voorbeelden. Vooral indrukwekkend bij Wat Arun in Bangkok (met porseleinmozaïeken) en bij Wat Ratchaburana in Ayutthaya.
• Mondop: Een vierkant gebouw met spits dak, dat heilige teksten, voetafdrukken van Boeddha of relikwieën herbergt.
• Ho Trai: De bibliotheek — vaak op palen boven water gebouwd, om de heilige manuscripten tegen termieten te beschermen.

Decoratieve elementen

• Naga: De mythische slang, waarvan het lichaam vaak als trapleuning dient. Beschermgodheid van het water en bewaker van de tempel.
• Chofa: Het vogelachtige ornament op de nok van het dak — stelt de mythische Garuda (rijdvogel van Vishnu) of een Naga voor.
• Yaksha: Reusachtige demonenwachters bij de tempelingang — vooral indrukwekkend bij het Grand Palace in Bangkok.
• Goud: Bijna alle tempels gebruiken bladgoud — Thais doneren goud als religieuze handeling. De Wat Phra Kaeo glinstert letterlijk.

Tempel-tijdperken

Met een beetje oefening herken je het tijdperk aan de architectuur:

• Sukhothai-stijl: Elegante lotusknop-Chedis, staande Boeddha's met vloeiende gewaden, sierlijk en harmonieus.
• Ayutthaya-stijl: Groter, prachtiger, Khmer-beïnvloed. Massieve Prangs, rijke stucversieringen, vaak nu als ruïnes.
• Rattanakosin-stijl (Bangkok): De hoge kunst — speels, weelderig, verguld, met gekleurde glasmozaïeken, Chinese en Europese invloeden. Grand Palace en Wat Phra Kaeo zijn het hoogtepunt.