Geschiedenis van Zwitserland
Van de Confederatie tot de nationale staat
Op 1 augustus 1291 sloten volgens de legende de drie oerkantons Uri, Schwyz en Unterwalden op de Rütli-weide aan het Vierwoudstrekenmeer de Bundesbrief — een bijstandsverdrag tegen de Habsburgse overheersing. Of Wilhelm Tell, de geweigerde groet voor de hoed op de stok en het appel-schot echt hebben plaatsgevonden, weet niemand — maar het verhaal werd de oprichtingsmythe van een natie.
Vast staat: In de daaropvolgende eeuwen groeide de Confederatie door vrijwillige toetreding en militaire kracht. De Zwitserse huurlingen werden beschouwd als de meest gevreesde krijgers van Europa — hun standvastigheid bij de Slag bij Morgarten (1315) en Sempach (1386) tegen de Habsburgers is legendarisch. Tot op de dag van vandaag beschermt de Pauselijke Zwitserse Garde het Vaticaan — opgericht in 1506, het oudste en kleinste leger ter wereld.
De Reformatie verdeelde de Confederatie: Huldrych Zwingli hervormde Zürich (1519), Jean Calvin maakte van Genève het „protestantse Rome" (1536). Katholieke en hervormde kantons stonden vijandig tegenover elkaar — maar de losse bond bleef bestaan omdat hij diversiteit toeliet. Dit principe vormt Zwitserland tot op de dag van vandaag.
In 1648 werd Zwitserland in de Vrede van Westfalen officieel onafhankelijk van het Heilige Roomse Rijk. Napoleon bezette het land in 1798 en creëerde de kortstondige Helvetische Republiek. De Sonderbund-oorlog (1847) — de laatste burgeroorlog op Europese bodem — eindigde met de moderne Bondsstaat (1848), een federale democratie naar Amerikaans voorbeeld, maar met een uniek collegiaal regeringssysteem.
Tipp
Het Bundesbriefmuseum in Schwyz toont het originele document uit 1291 — een van de belangrijkste historische documenten van Europa. Toegang 10 CHF. Ook de Rütli-weide aan het Vierwoudstrekenmeer is per schip bereikbaar (vrij toegankelijk) — een nationaal heiligdom.
Neutraliteit, Rode Kruis & Bankgeheim
De gewapende neutraliteit is de kern van de Zwitserse identiteit — en geen pacifistisch ideaal, maar een pragmatische strategie. Sinds het Congres van Wenen 1815 heeft Zwitserland aan geen enkele oorlog meer deelgenomen — maar het heeft zich altijd verdedigingsbereid gehouden: Tot voor kort was elke Zwitserse man verplicht tot militaire dienst, en werden legerwapens thuis bewaard.
Het Rode Kruis
In 1863 richtte de Geneefse zakenman Henry Dunant na de ervaring van de bloedige Slag bij Solferino (1859) het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) op — de belangrijkste humanitaire organisatie ter wereld. Het Rode Kruis (omgekeerde Zwitserse vlag) heeft nog steeds zijn zetel in Genève. Dunant ontving in 1901 de eerste Nobelprijs voor de Vrede.
Genève als diplomatie-hoofdstad
Genève herbergt de Europese zetel van de VN, de WHO, het ICRC, de WTO, CERN (de deeltjesversneller waar het internet werd uitgevonden!) en meer dan 200 internationale organisaties. De Geneefse Conventies vormen de basis van het humanitaire internationaal recht. Daarnaast zijn er Davos (Wereld Economisch Forum), Basel (Bank voor Internationale Betalingen) en Zürich als financiële centra.
Het bankgeheim
Het Zwitserse bankgeheim (in 1934 wettelijk verankerd) maakte Zwitserland tot de voorkeurslocatie voor vermogensbeheer — maar ook tot toevluchtsoord voor dubieuze gelden. Sinds de automatische gegevensuitwisseling (2017) is het klassieke bankgeheim voor buitenlanders de facto afgeschaft. Zwitserland blijft echter een van de belangrijkste financiële centra ter wereld.
Directe democratie
Zwitserland heeft de meest ontwikkelde directe democratie ter wereld: Burgers kunnen via een volksinitiatief (100.000 handtekeningen) grondwetswijzigingen afdwingen en via een referendum (50.000 handtekeningen) parlementsbesluiten verwerpen. Er wordt vier keer per jaar gestemd over meerdere voorstellen — over alles, van de aanschaf van gevechtsvliegtuigen tot het basisinkomen. Dit systeem is traag, maar opmerkelijk stabiel.
War dieses Kapitel hilfreich?
