Petra — De Rotsstad

Er zijn plekken die je van foto's kent en die je dan toch sprakeloos maken. Petra is zo'n plek. De meer dan 2.000 jaar oude Nabateese stad, verborgen in een vallei tussen rode zandsteenbergen, werd in 1812 herontdekt door de Zwitserse ontdekkingsreiziger Johann Ludwig Burckhardt, nadat ze eeuwenlang alleen bekend was bij de lokale Bedoeïenen.

Wat Petra uniek maakt: De Nabateeërs hebben geen stad gebouwd — ze hebben een stad uit de rots gehouwen. Honderden gevels, tempels, graven, theaters en woonholen werden direct in de zandsteenwanden uitgehouwen, in tinten van roze tot oranje tot paars. De stad was de hoofdstad van het Nabateese rijk (4e eeuw v. Chr. – 106 n. Chr.) en controleerde de wierook- en specerijenhandelsroutes tussen Arabië, Egypte en de Middellandse Zee.

Petra is enorm: Meer dan 800 archeologische structuren verspreiden zich over 264 km². De meeste bezoekers zien slechts een fractie op één dag. Plan minstens 2 dagen in — het beste drie.

Overnachting: De stad Wadi Musa ligt direct bij de ingang van Petra en biedt hotels in alle prijsklassen (15–200 JOD/nacht). De meeste bezoekers overnachten hier.

De Siq — Een weg als in een andere wereld

De Siq is de 1,2 km lange, smalle kloof die de enige toegang tot de antieke stad Petra vormt — en tegelijkertijd een van de meest dramatische ensceneringen van de architectuurgeschiedenis. De Nabateeërs hebben deze natuurlijke rotskloof bewust als processieweg ontworpen: De muren rijzen tot 80 meter hoog op en staan op het smalste punt slechts 2 meter uit elkaar. Het licht dat door de smalle opening valt, schildert spectaculaire patronen op de rode, gele, witte en paarse zandsteen.

Langs de muren zijn nog sporen van de nabateese waterleiding zichtbaar — kanalen die water van de bergen naar de stad leidden. In de rotswanden bevinden zich in nissen kleine godenfiguren en reliëfs van kameelkaravanen. De hele weg is een langzaam crescendo van spanning.

En dan, aan het einde van de Siq, wordt de kloof nog smaller, het licht nog dramatischer — en plotseling opent zich een smalle spleet, waardoor de iconische gevel van de Schatkamer in het roze zonlicht verschijnt. Het is een van de meest aangrijpende momenten die reizen te bieden heeft.

Al-Khazneh — De iconische Schatkamer

De Schatkamer (Al-Khazneh, „de schatkamer van de farao") is het bekendste bouwwerk van Jordanië en het symbool van het hele land. De 40 meter hoge en 25 meter brede gevel werd in de 1e eeuw v. Chr. direct uit de rotswand gehouwen — een ongelooflijke prestatie, als je bedenkt dat de Nabateeërs van boven naar beneden werkten, zonder steigers, alleen met beitels en het blote oog voor verhoudingen.

De naam „Schatkamer" komt van een Bedoeïenenlegende, die zegt dat in de urn aan de top van de gevel de schat van een farao verborgen ligt — de kogelgaten in de urn zijn van Bedoeïenen die probeerden de schat vrij te schieten. In werkelijkheid was Al-Khazneh vermoedelijk een koninklijk graf, mogelijk voor de Nabateese koning Aretas IV. (9 v. Chr. – 40 n. Chr.).

De hellenistisch beïnvloede gevel toont Korinthische zuilen, adelaarsfiguren, Amazonen en de godin Isis — een fascinerende mix van Griekse, Egyptische en Nabateese kunst. Afhankelijk van het tijdstip van de dag verandert de kleur van de zandsteen van lichtroze (ochtend) tot fel oranje (middag) tot diep rood (namiddag).

Petra by Night: Op drie avonden per week (maandag, woensdag, donderdag) wordt de weg van de Siq naar de Schatkamer verlicht met 1.500 kaarsen. Zittend voor de gevel hoor je Bedoeïenenmuziek, terwijl het kaarslicht op de zandsteen danst. 17 JOD entree, start 20:30 uur, duur 2 uur. Reservering aanbevolen.

Voorbij het Schathuis — De stad Petra

De meeste bezoekers brengen te veel tijd door bij het Schathuis en missen de rest van Petra. Terwijl de eigenlijke stad erachter ligt:

Straat der Gevels

Achter het Schathuis opent de vallei zich, en aan de rotswanden staan tientallen grafgevels naast elkaar — van eenvoudig tot prachtig, in de typische zandsteenkleuren. De "Straat der Gevels" toont het volledige spectrum van Nabateese grafarchitectuur.

Het theater

Een volledig uit de rots gehouwen Romeins theater voor 3.000 toeschouwers. Uniek: In de achterwand van het theater zijn graven verwerkt, die bij de bouw werden doorsneden — de Nabateeërs (of hun Romeinse opvolgers) offerden de doden voor het vermaak van de levenden.

Koningsgraven

Tegenover het theater, hoog in de rotswand, liggen de vier grote koningsgraven:

• Urnengraf: Met zijn markante urn boven de ingang en het enorme voorplein (een natuurlijke rots terras) is het het fotogeniekste van de koningsgraven
• Zijdegraf: Genoemd naar de zijdenachtige kleurbanden in het zandsteen — een natuurlijk kunstwerk
• Korinthisch graf: Met een sterk verweerde gevel in Korinthische stijl
• Paleisgraf: De breedste gevel, die aan een meer verdiepingen tellend Romeins paleis doet denken

Kolonnadenstraat & Qasr al-Bint

De geplaveide Kolonnadenstraat markeert het centrum van de ooit bloeiende handelsstad. Aan het einde staat de Qasr al-Bint (Paleis van de Faraodochter) — de enige vrijstaande tempel van Petra en het best bewaarde bouwwerk dat niet uit de rots is gehouwen. Het was de hoofdtempel van de Nabateeërs, gewijd aan de god Dushara.

Ad-Deir — Petra's verborgen meesterwerk

Het Klooster Ad-Deir is de grootste en, voor veel bezoekers, de meest indrukwekkende gevel van Petra. Met een breedte van 48 meter en een hoogte van 47 meter is het nog imposanter dan de Schatkamer — en het troont op een bergtop, te bereiken via een beklimming van 800 in de rots gehouwen treden.

De naam „Klooster" komt van de kruisen die in latere eeuwen in de muren werden gekrast, toen Byzantijnse monniken hier leefden. Oorspronkelijk was het vermoedelijk een nabateese tempel of een vergaderruimte voor religieuze banketten, gebouwd in de 1e eeuw n. Chr.

De beklimming duurt 45–60 minuten en is inspannend, maar het uitzicht van boven is adembenemend: een eindeloos panorama over de bergen van Edom tot aan Wadi Araba. Boven is er een Bedoeïenen-café dat thee en koude dranken verkoopt — de meest verdiende thee van je leven.

De gevel zelf is het mooist in de late namiddag (vanaf 15:00 uur), wanneer de zon deze goudkleurig verlicht. Wie Ad-Deir in het avondlicht ziet, begrijpt waarom Petra een wereldwonder is.

High Place of Sacrifice (Al-Madbah)

De Hoge Offerplaats op de Jebel al-Madbah is een van de best bewaarde nabateese cultusplaatsen en biedt misschien wel het beste uitzicht over Petra. De beklimming begint tegenover het theater en duurt ongeveer 30–45 minuten over goed herkenbare, in de rots gehouwen treden.

Boven vind je een vlakke, in de rots uitgehouwen altaar met afvoerkanalen voor het bloed van de offerdieren — een plek waar de Nabateeërs hun goden Dushara en Al-Uzza vereerden. Het panoramische uitzicht over de hele stad, het Wadi en de omliggende bergen is spectaculair.

Afdaling via Wadi Farasa

In plaats van dezelfde weg terug te gaan, neem de afdaling door het Wadi Farasa aan de achterkant van de berg. Hier vind je enkele van de mooiste en minst bezochte monumenten van Petra:

• Leeuwen-Triclinium: Een feestzaal met leeuwenreliëfs naast de ingang
• Tuin-Triclinium: Een eetzaal met een tuin ervoor — de Nabateeërs aten met uitzicht op rozen en oleander
• Soldatengraf: Een gevel met nissen voor standbeelden in Romeinse wapenrusting

Meer wandelingen

• Al-Kubtha Trail: Beklimming naar het uitkijkpunt tegenover de Schatkamer — het beroemde vogelperspectief op Al-Khazneh. 30 min., steil maar de moeite waard.
• Umm al-Biyara: Het hoogste punt van Petra (1.178 m). Uitdagende 3-uur durende wandeling, alleen met gids. Beloning: ongeëvenaard 360°-uitzicht.

Little Petra — De kleine zus

9 km ten noorden van Petra ligt Siq al-Barid, beter bekend als „Little Petra" — een kleinere versie van de grote rotsstad, die vermoedelijk als voorstad en karavanserai diende. Hier maakten de handelskaravanen een tussenstop voordat ze Petra binnentrokken.

Het bijzondere aan Little Petra: De toegang is gratis, er zijn nauwelijks toeristen, en de sfeer is intiemer dan in de grote zus. Een korte Siq (350 meter) leidt naar een vallei met drie uitbreidingen, waar zich tempelgevels, eetkamers (tricliniën) en woonholen bevinden.

Hoogtepunt: Een triclinium met bewaard gebleven plafondschildering — wijnranken, eroten en vogels in levendige kleuren, de enige bekende nabateese muurschildering. Het toont de hellenistische invloed op de nabateese kunst.

Vanuit Little Petra leidt een wandelpad (ca. 2–3 uur, middelzwaar, alleen met gids aanbevolen) direct naar het Klooster Ad-Deir in Petra — een van de mooiste wandelingen van Jordanië, die de „achterdeur" naar Petra vormt.