Geschiedenis van de VAE

De regio van het huidige VAE is al minstens 125.000 jaar bewoond — stenen werktuigen uit de Jebel Faya in Sharjah behoren tot de oudste artefacten buiten Afrika en zouden kunnen bewijzen dat de moderne mens eerder uit Afrika migreerde dan tot nu toe werd aangenomen.

In de Bronstijd (3000–1300 v. Chr.) bloeide de Umm-al-Nar-cultuur in de regio rond Al Ain — handelsrelaties reikten tot Mesopotamië en het Indusdal. De karakteristieke ronde graven zijn vandaag UNESCO-werelderfgoed.

Vanaf de 7e eeuw n. Chr. werd de regio geïslamiseerd. Voor de volgende 1.200 jaar leefden de kustbewoners voornamelijk van de parelduikerij — de parelbanken van de Perzische Golf waren legendarisch en voorzagen de hoven van Bagdad tot Parijs van de meest begeerde parels ter wereld. Het leven van de parelduikers was bruut: ze doken tot 40 meter diep, zonder uitrusting, alleen met een neusklem en een met stenen verzwaard touw. Het seizoen duurde van juni tot september bij verzengende hitte. Veel duikers werden doof, blind of stierven.

In de jaren 1930 stortte de parelindustrie in: de uitvinding van de gekweekte parel door de Japanner Mikimoto (1893) en de wereldwijde economische crisis maakten de natuurlijke parel onrendabel. De regio verviel in bittere armoede.

Op 11 maart 1958 werd op het eiland Das voor de kust van Abu Dhabi olie ontdekt — een moment dat de regio voor altijd zou veranderen. In 1966 volgde Dubai met een kleinere vondst in het Fateh-veld offshore. Wat daarna gebeurde, is ongekend in de geschiedenis: binnen een generatie veranderde een van de armste regio's ter wereld in een van de rijkste.

Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan (1918–2004), heerser van Abu Dhabi vanaf 1966, besefte al vroeg dat olie eindig zou zijn. Hij investeerde de olie-inkomsten in onderwijs, gezondheid, infrastructuur en — cruciaal — in de diversificatie van de economie. Zijn visie: „Een land dat niet in zijn mensen investeert, heeft geen toekomst." Zayed wordt tot op de dag van vandaag vereerd als de grondlegger; zijn portret hangt in elk huishouden en elke instelling van de VAE.

In Dubai volgde Sheikh Rashid bin Saeed Al Maktoum een parallelle, maar andere strategie: omdat de oliereserves van Dubai kleiner waren, zette hij in op handel en infrastructuur. Hij verdiepte de Creek, bouwde de haven Jebel Ali (nu de grootste haven van het Midden-Oosten) en legde de basis voor Dubai's rol als handelsknooppunt tussen Oost en West. Zijn beroemde citaat: „Mijn grootvader reed op een kameel, mijn vader reed op een kameel, ik rijd in een Mercedes, mijn zoon rijdt in een Land Rover, zijn zoon zal in een Land Rover rijden — maar diens zoon zal op een kameel rijden." De waarschuwing voor het einde van de olie dreef de diversificatie aan.

Op 2 december 1971 sloten zes van de zeven emiraten — Abu Dhabi, Dubai, Sharjah, Ajman, Umm Al Quwain en Fujairah — zich aan bij de Verenigde Arabische Emiraten. Ras Al Khaimah trad toe op 10 februari 1972. Het was een historisch moment: eerder stonden de emiraten bekend als „Trucial States" (Verdragsstaten) onder Brits protectoraat.

Sheikh Zayed werd de eerste president (en bleef dat tot zijn dood in 2004), Sheikh Rashid van Dubai de vicepresident. De grondwet verdeelde de macht: Abu Dhabi als rijkste en grootste emiraat levert traditioneel de president, Dubai de premier. Elk emiraat behield een hoge mate van autonomie — met eigen wetten, eigen politie en eigen heerser. De samenvoeging was pragmatisch: samen waren de kleine emiraten sterker tegen de regionale machten Iran, Saoedi-Arabië en Irak.

Wat de VAE bijzonder maakt: de staat is pas 55 jaar oud (2026). Veel Emirati's hebben grootouders die als nomaden in tenten leefden en parels doken. Deze snelheid van transformatie — van een bedoeïenententensamenleving naar een land met het hoogste BBP per hoofd van de regio in één generatie — is uniek in de menselijke geschiedenis.

De transformatie van Dubai van een regionale handelshaven naar een wereldwijde metropool begon onder Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum (sinds 2006 heerser van Dubai, daarvoor kroonprins sinds 1995). Zijn filosofie: „Wees de eerste, wees anders, of wees de beste." De resultaten:

• 1999: Burj Al Arab geopend — het eerste „7-sterrenhotel"
• 2001: Start bouw Palm Jumeirah
• 2004: Emirates wordt de grootste internationale luchtvaartmaatschappij ter wereld
• 2008: Financiële crisis treft Dubai hard — Abu Dhabi redt de buur met 10 miljard USD (de Burj Khalifa werd daarop van „Burj Dubai" hernoemd)
• 2010: Burj Khalifa geopend — 828 m, hoogste gebouw ter wereld
• 2020–2021: Expo 2020 in Dubai (vanwege corona uitgesteld naar 2021–2022)
• 2024: Museum of the Future volledig geopend

Vandaag de dag genereert Dubai minder dan 1% van zijn BBP met olie — de economie is gebaseerd op toerisme, vastgoed, handel, logistiek, financiële diensten en steeds meer technologie. Het doel: de VAE tot 's werelds toonaangevende AI- en ruimtevaartnatie maken (ja, de VAE hebben in 2021 een sonde naar Mars gestuurd — „Hope", de eerste Arabische interplanetaire missie).